آزموده

آزموده . [ زْ / زِ دَ / دِ ] (ن مف ) مجرب . ممتحَن . سنجیده . مُدَرَّب . مُنجَد. منجَذ. حُنک . موقر. (صُراح ). کاردیده . کرده کار. پخته . سُخته . ورزیده . دنیادیده : ابا ششهزار آزموده سوار همی دارد آن بستگان را بزار. فردوسی . دو ره ششهزار آزموده سوار زره دار با گرزه ٔ گاوسار. فردوسی . ز قلب سپاه اندر آمد چو کوه ابا ده هزار آزموده گروه . فردوسی . برد ده هزار آزموده سوار همه نیزه دار ازدرِ کارزار. فردوسی . بر مردم ناآزموده ایمن مباش و آزموده از دست مده که روزگار دراز باید تا باز کسی آزموده و معتمد به دست آید که اندر مثل آمده است که ددِ آزموده به از مردم ناآزموده . (از قابوسنامه ). ◄ ریاضت دیده . ورزیده . کارکشته : وگر آزموده نباشد ستور نشاید به تندی بر او کرد زور. فردوسی . و رجوع به آزمایش شود. ♦ کارآزموده ؛ نیک مُجرّب . ♦ گرم و سرد نیازموده بودن ؛ بسیار ناپخته و بی تجربه بودن : همی گفت کاوس خود کامه مرد نه گرم آزموده ز گیتی نه سرد. فردوسی . بدو گفت گودرز کای شیرمرد نه گرم آزموده ز گیتی نه سرد. فردوسی . خردمند باشد جهاندیده مرد که بسیار گرم آزموده است و سرد. سعدی (بوستان ). جهاندیده ای، آرامیده ای، گرم و سرد چشیده ای، نیک و بد آزموده ای . (گلستان ). ♦ نیک و بد (گرم و سرد) آزموده بودن ؛ سخت مُجرب بودن . ♦ امثال : آزموده را آزمودن پشیمانی آرد . (قرة العیون ). آزموده را آزمودن جهل است . بناآزموده کار مفرمای و به آزموده استادی مکن . ددِ آزموده به از مردم ناآزموده . (قابوسنامه ).