أعلام

( اَ ) [ ع. ] جِ عَلَم.<BR>۱- نشانه‌ها.<BR>۲- بیرق‌ها.<br>

( اَ ) [ ع. ] جِ عَلَم. ۱- نشانه‌ها. ۲- بیرق‌ها.

( اِ ) [ ع. ] ۱- (مص م.)آگاه کردن، هشدار دادن. ۲- (اِمص.) آگاهی.

اعلام . [ اِ ] (ع مص ) آگاهانیدن و آگاه گردانیدن . (آنندراج ). آگاه گردانیدن . (منتهی الارب ) (ناظم الاطباء). باخبر ساختن کسی را. و بدین معنی بنفسه متعدی است و بوسیله ٔ باء نیز متعدی شود. یقال : اعلمه الخبر و بالخبر. راغب گوید: «اعلم » و «علم » در اصل بیک معنی است جز آنکه اعلام به اخبار دادن سریع اختصاص یافته و تعلیم به آگاهانیدن مکرر و فراوان بنحوی که در ذهن متعلم اثر بر جای گذارد اختصاص یافته است . (از اقرب الموارد). خبر دادن و آگاه کردن . (از منتخب از غیاث اللغات ). بیاگاهانیدن . (تاج المصادربیهقی ) : چاره نمی شناسم از اعلام آنچه حادث شود. (کلیله و دمنه ). و عقل مرد را به هشت خصلت بتوان شناخت ... هشتم در محافل خاموشی را شعار ساختن و از اعلام چیزی که نپرسند و اظهار آنچه بندامت کشد احتراز واجب و لازم شمردن . (کلیله و دمنه ). ◄ (اِمص ) اِخبار و آگاه کردگی و اعلان . (ناظم الاطباء). ♦ اعلام دادن ؛ آگاهانیدن . خبر دادن : اگر کسی از آن اعلام دهد بضرورت او را بر آن تصدیق باید داشت . (کلیله و دمنه ). و چون پرداخته گشت اعلام باید داد. (کلیله و دمنه ). هرچه در خانه از خیر و شر و نفع و ضرر حادث شدی جمله اعلام دادی . (سندبادنامه ص ٨٦). او را به نیشابور موقوف کردند و حال او بحضرت سلطان اعلام دادند. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ص ٤٠٠). بوقت عود سلطان حال او اعلام دادند. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ص ٣٦١). ♦ اعلام کردن ؛ باخبر کردن . آگاهانیدن . واقف ساختن : از صدق موالاة در انتظار وصول رایات او اعلام کرد. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ص ٢١٧). از استعداد و عزیمت معاودت حرب اعلامی کرده بودند. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ص ٣٣٩). رسول چیپال ناامید بازگشت وصورت حال اعلام کرد. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ص ٣٤). یکی از متعلقان واقف بود ملک را اعلام کرد که فلان را که حبس فرموده ای با ملوک نواحی مراسله دارد. (گلستان ). جای آن است که بر حال منش رحم آید حالت من بخیالش اگر اعلام کنید. سلمان ساوجی (از آنندراج ). و رجوع به اعلام کردن شود. ♦ اعلام یافتن ؛ آگهی یافتن . باخبر شدن . واقف شدن : امید و بیم من از روزگار زایل شد که یافتم ز بد و نیک روزگار اعلام . مسعودسعد. ♦ نصرت اعلام ؛ خبر نصرت دادن . آگاهی از نصرت . اعلام فتح و فیروزی : اعلام نصرت اعلام از دارالسلطنه ٔ هرات بجانب کنار آمویه نهضت فرمود. (حبیب السیر ج ٣ ص ١٧٩). ◄ (مص ) نشان کردن گازر جامه را. ◄ گلیم رنگین بر اسب افکندن در جنگ . (منتهی الارب ) (ناظم الاطباء) (آنندراج ): اعلم الفرس ؛ علق علیه صوفاً فی الحرب . (اقرب الموارد). ◄ نشان لشکریان بر خود بستن، یقال : اعلم الفارس . (منتهی الارب ) (آنندراج ) (ناظم الاطباء). نشان کردن خویشتن را بنشان جنگ . (از اقرب الموارد). نشان کردن . (تاج المصادر بیهقی ). ◄ در جامه علم بافتن . (آنندراج ). جامه را علم کردن . (تاج المصادر بیهقی ). طراز و نشان برای لباس ساختن، یقال : اعلم القصار الثوب ؛ جعل له علماً من طراز و غیره . (از اقرب الموارد). ◄ ممتاز شدن کسی در دلیری و شجاعت . (آنندراج ). ◄ در اصطلاح محدثان، آن باشد که شیخ متعلم خود را بیاگاهاند که این کتاب روایت یا سماع اوست و بدان بسنده کند. و بسیاری از محدثان و فقهاو دانشمندان علم اصول روایت کردن آنرا جایز دانسته اند و متأخران هم بدان تمایل دارند ولی برخی فقیهان عدم جواز آنرا قطعی دانسته اند. (از کشاف اصطلاحات الفنون ).

اعلام . [ اَ ](ع اِ) ج ِ عَلَم . علمهای فوج و بیرقها. (آنندراج ). ج ِ عَلَم، درفش و پرچم . (منتهی الارب ). ج ِ عَلَم، رایت . درفش . (از اقرب الموارد). علمها. درفشها. (ناظم الاطباء). تقول : هو من اعلام العلم الخافقة. (از اقرب الموارد). قلقشندی آرد: اعلام از اسباب پادشاهی و آن پرچمهایی است که پشت سر سلطان بهنگام سوار شدن برمی دارند و آن از شعار پادشاهان قدیم بود. و در روایات است که پیغامبر (ص ) برای فرماندهان سپاههایی که خود بجنگها شرکت نداشتند (سریه ) علمهایی ترتیب میداد که بعدها برخی از آنها را لواء و برخی دیگر را عصابه و گاهی سنجق خواندند. (از صبح الاعشی ج ٢ ص ١٢٧) : تا چون بخندد بهار خرم از لاله بینی بر کوه اعلام . فرخی . ابطال جهانگیر درآیند به ابطال اعلام صف آرای درآرند به اعلام . مسعودسعد. حافظ اعلام شرع، ناصر دین رسول کز مدد علم اوست نصرت حزب خدا. خاقانی . یک اسبه در دو ساعت گیرد سه بعد عالم چون از سپهر چارم اعلام مهر انور. خاقانی . رایات سلطان و اعلام ایمان در علو و رفعت بثریا رسید. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ص ٢٥٨). - اعلام نصرت فرجام ؛ درفشهایی که نصرت و ظفر همیشه با آنها همراه است . (ناظم الاطباء). ◄ کوه دراز یا عام است . (منتهی الارب ) (از اقرب الموارد) : ابطال جهانگیر درآیند به ابطال اعلام صف آرای درآرند به اعلام . مسعودسعد. ◄ مشاهیر و بزرگان : جمعی دیگر از اعلام براعت و احداث صناعت در عداد کتاب و حساب منتظم بودند. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ص ٢٥٧). نیت غزری دیگر محقق کرد که اعلام اسلام بدان مرتفع گردد. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ص ٢٧٣). ♦ علمای اعلام ؛ عالمان بزرگ و مشهور. ◄ نشانهای لشکریان و اسمهای مردم و نامهای شهر و بمعنی کوهها. (آنندراج ) (غیاث اللغات ). ج ِ عَلَم، بمعنی شکافی است در لب پائین یا بطرفی از آن و نشانی که در راه برای شناختن برپا سازند و نشان و کوه دراز و یا مطلق کوه و نشان جامه و نگار و روگاه آن و مهتر قوم و نامی که مرد به وی معروف باشد. (از منتهی الارب ) (از اقرب الموارد). ج ِ عَلَم، نام و نشان . (مؤید الفضلاء). ورجوع به عَلَم شود. ◄ از اعلام است مر عربان را. (از منتهی الارب ).

ویژه نام‌ها، ویران، نام‌وران، شناسایی دادن، بازنمود، آگهی، آگاهی دادن، آگاهی، آگاهسازی، آگاه کردن، آگاه، ابراز

فِی الْبَحْرِ کَالْاَعْلامِ «اعلام» جمع «عَلمَ» (بر وزن قلم) به معناى «کوه» است; ولى در اصل به معناى علامت و اثرى است که از چیزى خبر مى دهد; مانند «عَلم الطریق» (نشانه راه) و «عَلم الجیش» (پرچم لشکر) و مانند آن. و اگر به «کوه»، «علم» گفته مى شود به خاطر همین است که از دور نمایان است; و گاه بر فراز آن آتشى مى افروختند تا نشانه اى براى رهگذران باشد، ولى بود و نبود آتش در این نام گذارى تأثیرى ندارد.(15)