ابن تیمیه

ابن تیمیه . [ اِ ن ُ ت َ می ی َ ] (اِخ )منسوب به تَیماء، شهرکی بشام . تقی الدین ابوالعباس احمدبن عبدالحلیم بن عبدالسلام بن عبداﷲبن محمدبن تیمیه ٔحرّانی (٦٦١ -٧٢٨ هَ .ق .). تولد او در حران نزدیکی دمشق . پدرش مانند خود او از علمای دینی بوده و از جور مغول گریخته و به دمشق پناه برده است . ابن تیمیه ابتدا نزد پدر خود و بعض دانشمندان دیگر، علوم اسلامی فراگرفت . در فقه پیرو مذهب حنبلی و در کلام طریقت سلفیان داشت و تجاوز از قرآن و حدیث را روا نمی شمرد، اما چون در مجادله بی باک بود علمای مذاهب دیگر بخصومت او برخاستند. ابن تیمیه فتوی بجهاد با مغول داده و خود در جنگ شقحب حاضر بوده و چندین مرتبه بواسطه ٔ مخالفت با سلاطین وقت در مسائل سیاسی یا دینی گرفتار حبس و توقیف گردیده . وقتی او را از دادن فتوی منع کردند. در آخر عمر نیز مدتی از مراوده ٔ مردم ممنوع بوده وفقط برادرش او را خدمت میکرده . در حبس بنوشتن تفسیرو رسائل دیگر اشتغال داشت . دشمنان او وسیله انگیختند تا از کتاب و نوشتن رسائل نیز محروم گردید با وجوداین عامه را به او اعتقاد کامل بود چنانکه در تشییعاو قریب ٢٠٠ هزار مرد و ١٥ هزار زن حاضر آمدند. ابن تیمیه با اشاعره و حکما و صوفیه و کلیه ٔ فِرَق اسلام جز سلفیان معارضه کرده و همه را باطل شمرده و بتجسم معتقد بوده و از ظاهر لفظ قرآن و حدیث تجاوز روا نمیداشته . و زیارت قبور اولیا را بدعت میشمرده چنانکه در این امر او را پیشرو وهّابیان میتوان گفت . کتب بسیاری نزدیک پانصد جلد به او نسبت داده اند که عدّه ای از آنها در دست است . و از آن جمله است منهاج السنه . از این خاندان چند تن دیگر به نام ابن تیمیه مشهورند ازجمله فخرالدین ابوعبداﷲ محمدبن ابی القاسم خطیب و واعظ حرّانی (٥٤٢-٦٢١ هَ .ق .). و او راست کتاب تفسیرالقرآن و بعض کتب در فقه و نیز دیوانی جامع خطب او، و قطعات اشعاری نیز داشته است . او در بغداد کمال تحصیلات کرده و بیشتر بتدریس تفسیر اشتغال می ورزیده است .