ابوالحزم

ابوالحزم . [ اَ بُل ْ ح َ ] (اِخ ) جهوربن محمدبن جهور. او اولین ِ امرای جهوری قرطبه، امیری فاضل و ادیب و شاعر بود (از ٤٢٢ تا ٤٣٥ هَ . ق .).

ابوالحزم . [ اَ بُل ْ ح َ ] (اِخ ) مکی بن ریان بن شبه بن صالح ماکسینی نحوی ضریر، ملقب به صائن الدین . پدر او بماکسین نطعگری فقیر بودو در فاقه و مسکنت بمرد و هیچ از وی بنماند و ابی الحزم و دختر و زنی از او بازماندند. مادر از عهده ٔ کفاف پسر برنیامد و از وی بستوه شد و ابی الحزم در کودکی از ترک موطن ناگزیر گشت و مادر را وداع گفت و بموصل رفت و در آنجا قرآن درست کرد و ادب بیاموخت . پس رخت به بغداد برد و صحبت مشایخ لغت و نحو و حدیث دریافت و از ائمه ٔ عربیت چون علی بن احمد خشاب و ابن الصفارو ابن الانباری و ابی محمد سعیدبن دهان فوائد جمه یافت و باز بموصل شد و بر صدر افادت و تعلیم بنشست و مردمان از وی علم فرا همی گرفتند و نام او بلند گشت و صیت او تا بلاد بعیده منبسط گردید و او تن خویش وقف جویندگان علم قرآن و همه اقسام ادب کرد و خلق را از او فوائد بسیار رسید. وی گاهی بگفتن شعر از تعب بحث و درس می کاست و در شصت و هشت یا شصت و نه سالگی نابینا شد و عجب آنکه در این وقت جامعه ٔ ادب و کوری او را شیفته ٔ ابوالعلاء معری ساخت چنانکه چون شعری از وی بر او میخواندند بشور و طرب می آمد و خود در نظم مسلک ابوالعلا گرفت . و یکی از شاگردان او ابن خلکان را حکایت کرده است که بکودکی آشنایان و همسایگان او وی را مکیک [ م َ ک کی ی َ ک ] مینامیدند مصغر مکی . و در بادی امر آنگاه که انواع علوم وقت بیاموخت و در همه براعت یافت شوق وطن و تازه کردن عهد با هموطنان وی را برانگیخت تا باز خانه شد. در آنجا بقیه ٔ مردمی که او را می شناختند بدیدار وی شتافتند و از اینکه یکی از همشهریان آنان علم و دانش آموخته شادی نمودند و شب بدانجا بخفت و سحرگاهان که بحمام میشد در راه بر بام آواززنی شنید که با زنی دیگر میگفت دانی این کس که دی به ده آمده کیست گفت نی گفت این مکیک پسر بی بی فلانه است . ابوحزم گفت آنجا که نام من مکیک است سزاوار اقامت نیست و بی مکثی براه افتاد و بموصل بازگشت . او در آخر عمر سفری به شام رفت و توفیق زیارت بیت المقدس یافت و از راه حلب بموصل مراجعت کرد و در شوال ٦٠٣ هَ . ق . بموصل درگذشت، و گویند نورالدین ارسلان شاه صاحب موصل او را به سم بکشت .