اخرب
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
اخرب . [ اَ رَ/ رُ ] (اِخ ) موضعی در زمین بنی عامربن صعصعة و وقعه ٔ بنی نَهد و بنی عامر آنجا بوده است . امروءالقیس راست : خرجنا نُریغُ الوَحش َ بین ثُعالة و بین رُحَیات الی فج ّ أخْرُب ِ اذا ما رَکبنا قال وِلدَان ُ اهلنا تعالوا الی أن یأتِنا الصیدُ نَحطب ِ. (معجم البلدان ).
اخرب . [ اَ رَ ] (ع ص ) شکافته گوش . کفته گوش . سوراخ کرده گوش . ◄ که بدنبال چشم نگرد. ◄ ویران . (غیاث اللغات ). ◄ (اصطلاح عروض ) وزن بحری که در آن خرب واقع شود و خرب بالفتح به اصطلاح عروض، انداختن میم و نون مفاعیلن است تا فاعیل بماند مفعول بضم لام که لفظ مستعمل است بجای آن بنهند چون اول و آخر رکن را انداختند خرابی تمام در آن راه یافت لهذا اخرب نام کردند. (غیاث اللغات ). الاخرب من اجزاءالعروض ماکان اخرم مکفوفاً مثل مفاعیل یحول الی مفعول . (منتهی الارب ). و رجوع به المعجم فی معاییر اشعار العجم تألیف شمس قیس چ طهران ص ٤٤ و ٨٦ و رجوع به مضارع شود. ◄ (اِمص ) گشادگی شکاف گوش .
اخرب . [ اَ رَ ] (ع ن تف ) نعت تفضیلی از خراب . ♦ امثال : اخرب من جوف حمار ؛ اخلی من جوف حمار. (مجمعالامثال میدانی در اخلی ...).