اذفونش
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
اذفونش . [ اَ ] (اِخ ) چنانکه ادفونش، صورت معرب آلفونس است . (الحلل السندسیة). اذفونش (قدیس ). رجوع به لیگُری شود. ◄ اذفونش . کنت پوآتیِه و تولوز، پسر لوئی هشتم . (١٢٢١ - ١٢٧١م .). ◄ اذفونش اول ملقب به جنگجو، پادشاه آراگُن و ناوار (١١٠٤ - ١١٣٤م .). وی بسال ١١١٠م . بنام اذفونش هفتم پادشاه کاستیل بود. و رجوع به فهرست الحلل السندسیة ج ٢ شود. ◄ اذفونش دوم، پادشاه آراگن (١١٦٢ - ١١٩٦م .). ورجوع به حلل السندسیة ج ٢ ص ٥٨ شود. ◄ اذفونش سوم، ملقب به محتشم، پادشاه آراگن (١٢٨٥ - ١٢٩١م .). و رجوع به حلل السندسیة ج ٢ ص ٦٠ شود. ◄ اذفونش چهارم، ملقب به سلیم دل، پادشاه آراگن (١٣٢٧ - ١٣٣٦م .). ◄ اذفونش پنجم، ملقب بحکیم یا کبیر، پادشاه آراگن بسال ١٤١٦م . وی ناپل را تصرف کرد و بدانجا بسال ١٤٥٨م . درگذشت . رجوع به حلل السندسیة ج ١ ص ٣٥٨، ٤٢١، ٤٢٣ و ٤٦٩ شود. ◄ اذفونش اول، مؤسس سلطنت پرتقال بسال ١١٣٩ و متوفی بسال ١١٨٥م . ◄ اذفونش دوم، پادشاه پرتقال (١٢١١ - ١٢٢٣م .). وی مغاربه (مُر) را در الکازاردُسال شکست داد. ◄ اذفونش سوم، پادشاه پرتقال (١٢٤٨ - ١٢٧٩م .). وی آلگارو [ شاید الغرب ] را فتح کرد. ◄ اذفونش چهارم ملقب بشجاع، پادشاه پرتقال (١٣٢٥ - ١٣٥٧م .).وی طریف را متصرف گردید (١٣٤٠). ◄ اذفونش پنجم، ملقب به افریقائی، پادشاه پرتقال (١٤٣٨ - ١٤٨١م .). سپاهیان وی در افریقا و کاستیل بجنگ پرداختند. در زمان وی، پرتقالیان غینا (گینه ) را کشف کردند. وی کتابخانه ٔ ک ُ ایمبر راتأسیس کرد. ◄ اذفونش ششم، پادشاه کاستیل . و سید در زمان او میزیست (١٠٦٥ - ١١٠٩م .). رجوع به فهرست حلل السندسیة جزءاول و جزء دوم اذفونش السادس شود. ◄ اذفونش هفتم، پادشاه کاستیل . در زمان او نظام ِالقنطرة برقرار شد. (١١٢٦ - ١١٥٧).رجوع به حلل السندسیة ج ٢ ص ٢٢٠ شود. ◄ اذفونش هشتم، ملقب بنجیب و نیک، پادشاه کاستیل (١١٥٨- ١٢١٤م .). وی مُرها را [ مَغاربَه را ] در ناواس دُتُلُزا (١٢١٢) مغلوب کرد. و رجوع به حلل السندسیة جزء اول ص ٣٣٠ و جزء دوم ص ٤٨ شود. ◄ اذفونش نهم . رجوع بحلل السندسیة ج ٢ ص ٥٢ و ٦٢ شود. ◄ اذفونش دهم، ملقب بخردمند، پادشاه کاستیل . وی پادشاهی منورالفکر بود و موجد برخی اعمال رصدی و قانون مدونی است (١٢٥٢ - ١٢٨٤). ◄ اذفونش یازدهم، پادشاه کاستیل (١٣١٢ - ١٣٥٠م .). وی مُرها را [ مغاربه را ] در طریف مغلوب کرد (١٣٤٠). ◄ اذفونش دوازدهم پسر ایزابل دوم، متولد در مجریط(مادرید) بسال ١٨٥٧ و متوفی بسال ١٨٨٥م . پادشاه اسپانی (١٨٧٤ - ١٨٨٥م .). ◄ اذفونش سیزدهم، پسر اذفونش دوازدهم که پس از وفات پدر در مجریط بسال ١٨٨٦ متولد شد و بسال ١٩٤١م . درگذشت . وی تحت قیمومت مادر خود مسماة به ماری کریستین تا سال ١٩٠٢م . سلطنت کرد و در ١٩٣١ از سلطنت کناره گرفت . و بسال ١٩٠٦ باویکتُریا اُژِنیا از اهل باتِنْبِرگ ازدواج کرد. درزمان سلطنت وی اسپانیا بر مراکش شمالی تسلط یافت .
اذفونش . [ اَ ] (اِخ ) ابن اُردُن اول، مشهور به اذفونش سوم و ابن البربریة. پادشاه لِئُن و استوریه (٨٦٦ - ٩١٠م .). وی بسال ٩١٢ درگذشت . ورجوع به حلل السندسیة ج ٢ ص ٢٠٨ و ٢٠٩ و ٢١٣ شود.