بابل

بابل . [ ب ِ ] (اِخ ) نام کوهی است که در غار آن به امر پروردگار هاروت و ماروت را سرنگون آویختند: ... القصه چون این افعال سیئه (مستی و آدم کشی ) از هاروت و ماروت صدور یافت ... چون از خواب مستی بیدار گشتند بهلاکت خود متیقن شده آغاز گریه و زاری نمودند... جبرئیل امین نزد ایشان رفته ... گفت باری سبحانه وتعالی شمارا مخیر گردانید میان عذاب دنیا و عقاب عقبی، ایشان تعذیب دنیوی را اختیار کرده هر دو را در غار کوه بابل سرنگون آویختند. (حبیب السیر چ خیام ج ١ ص ٢٨).

بابل . [ ب ُ ] (اِخ ) شهرستان بابل یکی از شهرستانهای دوازده گانه ٔ استان دوم کشور، حدود و مشخصات آن بشرح زیر است : از طرف شمال دریای مازندران، از جنوب سلسله جبال البرز، از شمال خاوری شهرستان ساری، از جنوب خاوری شهرستان قائمشهر و از باختر شهرستان آمل . موقعیت طبیعی آن : قسمت شمال و مرکز شهرستان دشت و قسمت جنوبی آن کوهستانی است . هوای دشت مانند سایر نقاط دیگر مازندران معتدل مرطوب مالاریائی و هوای قسمت ساحلی بواسطه ٔ وجود مرداب و آبهای راکد و کشت برنج ناسالم و هوای منطقه کوهستانی مخصوصاً از ١٢٠٠ گز ببالا. سردسیر، خوش آب و هوا و از ییلاقات خوب نواحی مازندران محسوب میگردد. میزان باران و سایر اوضاع جوی مانند سایر نقاط مازندران است . آب قراء جلگه ٔ شهرستان ازرودخانه های کاری که از رودخانه ٔ هراز منشعب میشود، کلارود که از ارتفاعات میان بند سرچشمه میگیرد، سجادرود و بابل رود که از سلسله ٔ اصلی البرز سرچشمه میگیرند تأمین میگردد. رودهای مذکور عموماً قبل از رسیدن به پل قدیمی محمدحسن خان بیکدیگر متصل و در بابلسر بدریای مازندران منتهی میشوند. محصول عمده ٔ شهرستان در قسمت دشت عبارت است از برنج، غلات، حبوبات، صیفی، سبزیجات، سیب زمینی، بادام زمینی، نیشکر، کنجد، پنبه، کنف، ابریشم، کتان و در کوهستان لبنیات و مختصر غلات است . سازمان اداری شهرستان بابل از سه بخش بنام مرکزی، بابلسر، بندپی تشکیل شده . تعداد دهستان و جمعیت بخش مرکزی بشرح زیر است : دهستان بیشه ٣٠ آبادی ٦٤٠٠ تن دهستان جلال ازرک ٤٤ آبادی ١٤٠٠٠ تن دهستان ساسی کلام ١٥ آبادی ٦٧٠٠ تن دهستان لاله آبادی ٣٨ آبادی ٨٦٠٠ تن دهستان مشهدگنج افروز٤٧آبادی ٢٤٠٠٠ تن جمعیت بخش مرکزی ١٧٤آبادی ٥٩٧٠٠ تن بخش بابلسر٤٣ آبادی ٣٥٠٠٠ تن بخش بندپی ٦٧ آبادی ٣٣٠٠٠ تن شهر بابل ١ آبادی ٣٩١٠٠ تن جمع شهرستان ٢٨٥ آبادی ١٦٦٨٠٠ تن نام قدیمی شهر بابل بارفروش بوده و در سال ١٣٠٦ هَ . ش . بابل نامیده شد. نام جدید نام رودخانه ایست که از ارتفاعات جنوبی شهرستان سرچشمه گرفته از کنار شهر عبور می کند و در بابلسر به دریای مازندران منتهی میشود. مختصات جغرافیائی شهر بابل بشرح زیر است : طول ٥٢ درجه و ٤٤ دقیقه و ٢٠ثانیه، عرض ٣٦ درجه و ٣٤ دقیقه و ١٥ثانیه، اختلاف ساعت با طهران ٥ دقیقه و ١٥ ثانیه، طهران ساعت ١٢ بابل ساعت ١٢ و ٥ دقیقه . بابل پرجمعیت ترین شهر مازندران در ٢٥هزارگزی قائمشهر و ٣٦هزارگزی آمل و ١٨هزارگزی دریا واقع گردیده است . این شهر قبل از انقلاب کبیر روسیه یکی از مراکز بازرگانی مهم شمال کشور و محل واردات خارجی بعلاوه مرکز خرید محصولات طبیعی و مصنوعی قراء و قصبات عمده ٔ مازندران محسوب و بلحاظ فوق بارفروش نامیده شده بود. در تحولات بیست ساله ٔ اخیر برای آبادی این شهر اقدامات مفیدی از قبیل احداث خیابانهای مستقیم و عریض و بناهای مهم ادارات دولتی، بیمارستان، دبیرستان، بانک ملی، کارخانجات، باغ ملی و غیره بعمل آمده که هر یک دارای اهمیت است . قصر سلطنتی شاهپورکه یکی از بناهای زیبای مازندران بشمار میرود در جنوب شهر واقع گردیده است . جمعیت شهر طبق آخرین صورت آمار بشرح زیر است . مرد ١٨٦٥٧، زن ٢٠٤٣٩، جمع ٣٩٠٩٦ تن . در حدود صد خانوار مسیحی نیز در این شهر ساکن هستند. روشنائی بوسیله ٔ دو موتور مولد برق تأمین میگردد. تلفن شهری بابل ٣٥٠ شماره است . آب شهراز چاههای خانه که به عمق ٥ الی ١٠ متر است تأمین میگردد، این چاهها علاوه بر آنکه محل تولید پشه میباشد آب آنها قابل شرب نیست و اکثر بواسطه ٔ داشتن مواد آهکی و املاح دیگر شور و برای شرب ناگوار و مضراست . بااینکه استفاده از رودخانه ٔ مهم بابل چندان هزینه و اشکالی ندارد معهذا تاکنون در این امر حیاتی اقدامی بعمل نیامده است . در این شهر دو دبیرستان (یک پسرانه ویک دخترانه )، ده دبستان (٥ دخترانه و ٥ پسرانه )، یک بیمارستان ٥٠ تختخوابی، یک کارخانه ٔ پنبه پاک کنی، یک کارخانه ٔ روغن گیری و صابون پزی، یک کارخانه ٔ یخ سازی، ٢هزار باب مغازه و دکان وجود دارد. (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ٣). نام قصبه ای بمازندران در ساحل جنوبی بحر خزر بمشرق آمل در راه قائمشهر بچالوس، میان پل نوری کلا و همزه کلا در ٢٧٥٣٠٠متری طهران و ٣٦٠٠٠گزی آمل و ١٥٠٠٠گزی حالیدشت، دارای پست و تلگراف . و سابقاً بنام بارفروش معروف بوده است . و رجوع به فهرست سفرنامه ٔ مازندران و استرآبادرابینو چ قاهره ١٣٤٢ هَ . ق . شود.

بابل . [ ب ِ ] (اِخ ) رودیست بطول ٧٨ کیلومتر، از سوادکوه سرچشمه میگیرد و از مغرب بارفروش میگذرد و در مشهدسر وارد دریا میشود، عرض آن در مصب ٧٩ متر و عمقش ٥ متر است . معروفترین پل آن، پل بارفروش است که دارای ده طاق میباشد، آب بابل بسیار و دارای ماهی آزاد فراوان است . (جغرافیای طبیعی کیهان ص ٧٠). رودی که از فیروزکوه سرچشمه گرفته و بنام کاری سر نامیده شده و سپس در بابلسر به رود بابل موسوم گشته و پس از پیمودن مسیری نزدیک ١٢٠ کیلومتر بدریا میریزد.