بالکان

بالکان . (اِخ ) دهی است از دهستان شپیران بخش سلماس شهرستان خوی که در ٤٠ هزارگزی جنوب باختری سلماس و ٥ هزارگزی جنوب راه ارابه رو قلعه رش واقع است . ناحیه ایست سردسیر و دارای ١٢٤ تن سکنه، آب آنجا از چشمه تأمین میشود. محصول عمده ٔ آن غلات و توتون و شغل مردمش زراعت و گله داری و صنایع دستی آنان جاجیم بافی و راهش مالرو است . (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ٤).

بالکان . (اِخ ) نام کوهستانی که به سلسله جبال صربستان و بلغاری می پیوندد بلندترین قله ٔ آن ١٧٠٠ گز بلندی دارد. رودهایی که از این کوهستان سرچشمه میگیرد بدانوب سرازیر میشود. این سلسله کوهستان ٨٠٠ هزارگز امتداد دارد. (از ناظم الاطباء). و رجوع به قاموس الاعلام ترکی ج ٢ شود.

بالکان . (اِخ ) (شبه جزیره ٔ بالکان ) یکی از سه شبه جزیره ٔ معروف جنوب اروپا و شرقی ترین آن است که به کوهستان کارپات در مرکز اروپا منتهی میشود. دریاهای آدریاتیک و یونین در غرب، دریای مدیترانه در جنوب و دریای آرشیپل و مرمره و دریای سیاه در شرق آنرا احاطه کرده اند. (ظاهراً این نام از کلمه ٔ بالکان [ بلخان ] ترکی به معنی کوه گرفته شده است ). این شبه جزیره سرزمینی کوهستانی است، کشورهای سمت شمالی آن اتریش و مجارستان است و از طرف شمال شرقی به روسیه محدود میشود، این شبه جزیره بین ٣٦/٣٠ درجه و ٤٧/٣٠ درجه ٔ عرض شمالی و ١٥/٢٠ درجه و ٢٩/٤٠ درجه ٔ طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است و در حدود پانصدهزار کیلومترمربع وسعت دارد. جلگه های معروف سالونیک و تسالی در این شبه جزیره قرار گرفته است . بزرگترین رودی که از شبه جزیره ٔ بالکان میگذرد دانوب است . آب و هوای قسمت شمالی این شبه جزیره متغیر و در تابستان بسیار گرم و در زمستان بسیار سرد است، اغلب کوهستانهای آن از برف پوشیده میشود، اما سواحل جنوبی و غربی دارای هوای معتدل و تا حدی مدیترانه ای است . محصول عمده ٔ دشتهای رومانی و بلغارستان و سالونیک غلات و حبوبات است، و در سواحل جنوبی مرکبات و لیمو و زیتون و بادام و انجیر به دست می آید.جنگلها و مراتع آن برای پرورش حیوانات و گوسفند و خصوصاً اسب بسیار مساعد است . ساکنان این شبه جزیره مرکب از بلغاری و ترک و رومانی و صربی و یونانی و اسپانیولی و ارمنی و عده ای از کولی ها میباشند و از نظر مذهب بیشتر ارتودوکس و کاتولیک و پروتستان و یهودی و ارمنی و مسلمان هستند. سابقاً رومانی و صربستان و یونان معروفترین کشورهای این شبه جزیره بودند، قسمت شرقی و شمال شرقی آن متعلق به دولت ترکیه است و شهر معروف استانبول در آن قرار دارد و در حال حاضر، این شبه جزیره، یونان و آلبانی و یوگسلاوی و بلغار و ترکیه ٔاروپا را تشکیل میدهد. ناحیه اپیر و ایلبری امروز به بسنی و قره طاغ معروف است، میسیه نیز به یوگسلاوی و بلغارستان تبدیل شده و رومانی نیز نام قسمتی از آن است . قسمت شمال غربی آن ترانسیلوانیا و مجارستان است .تراکیه و مقدونیه و تسالی امروز جزء یونان است . گویا نخستین قومی که در این نواحی سکونت یافتند پلاسک ها بوده اند و سپس اسکیت ها در آنجا سکونت کرده اند پس از آن اقوام هلن در سرزمین یونان مستقر شدند و با ساکنان محلی درآمیختند. در قرون وسطی، هون ها به این سرزمین روی آوردند و بر اکثر نقاط آن تسلط یافتند. مدتها قسمت عمده ٔ این سرزمین در تسلط دولت عثمانی بود، در زمان سلطان اورخان غازی، عثمانیان (بسال ٧٥٩ هَ . ق .) به بالکان پانهادند و در عرض ٣٠ سال این سرزمین به تسخیر آنان درآمد و ایلدرم بایزید بر قسمت عمده ٔ آن خاک تسلط یافت . در ٨٥٧ هَ . ق . سلطان محمد ثانی استانبول را فتح کرد و امپراطوری روم را در این سرزمین از میان برد. در زمان سلطان سلیمان قانونی ترانسیلوانیا و مجارستان بتصرف عثمانی درآمد و تا وینه پیشرفت کردند و قریب پانصد سال این استیلا ادامه داشت . در ١٢٤٥ هَ . ق . صربستان مستقل شد و سال بعد یونان استقلال یافت و سرانجام جنگ ١٢٩٤ هَ . ق . عثمانی با روسیه روی داد و به قرارداد برلین منجر شد، رومانی و صربستان و قره طاغ رسماً استقلال یافتند و بلغارستان و بسنی در اختیار اتریش قرار گرفت و تسالی را هم به یونان دادند و فقط نواحی استانبول در اختیار عثمانی باقی ماند. آنگاه پس از جنگ بین الملل اول به ممالک یوگسلاوی و آلبانی و بلغار و یونان و قسمت ترکیه ٔ اروپا تفکیک شد. نیز رجوع به قاموس الاعلام ترکی ج ٢ تحت عنوان بالقان و ایران باستان پیرنیا ص ٦٩١ و ١١٩٠ و ١١٩٢ و ١٧٠٨ و ٢٠٦٧ و ٢٠٧٩ و ٢٤٧٨ شود.