بدرام
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
بدرام . [ ب َ ] (ص ) خوش و خرم و آراسته . (برهان قاطع) (غیاث اللغات ) (هفت قلزم ). خوش و خرم . (انجمن آرا) (آنندراج ). خرم و آراسته و نیکو. (شرفنامه ٔمنیری ). آراسته . (فرهنگ سروری ). پدرام : کافروخته روی بود و بدرام پاکیزه نهاد و نازک اندام . نظامی . بگریم بر آن تخت بدرام او زنم بوسه ای بر لب جام او. نظامی . ◄ مجلس دلگشا و جای آسایش و آرام . (برهان قاطع) (هفت قلزم ). مجلس دلگشا. (فرهنگ سروری ). جای آرام چون باغ و خانه و مجلس . (شرفنامه ٔ منیری ) : چو آراست آن باغ بدرام را برافروخت روی دلارام را. نظامی . ♦ بدرام کردن ؛ آراسته و دلگشا کردن : بهرای گنجش چو بدرام کرد بپهلو زبانش هری نام کرد. نظامی . ارسطوش فرزند خود نام کرد بتعلیم او خانه بدرام کرد. نظامی . ◄ خرام . (برهان ) (هفت قلزم ). ◄ همیشه و مدام . (برهان قاطع) (انجمن آرا) (هفت قلزم ). همیشه و جاوید. (انجمن آرا) : ز روزگار وفادار دولتت بدرام . مختاری (از انجمن آرا). و رجوع به پدرام شود.
بدرام . [ ب َ ] (ص مرکب ) جانوران وحشی را گویندعموماً و اسب و استر سرکش را خصوصاً. (برهان قاطع) (از فرهنگ جهانگیری ) (از هفت قلزم ). توسن و سرکش . (ازانجمن آرا) (آنندراج ) (از غیاث اللغات ). توسن . (فرهنگ سروری ). شموس . صعب . (یادداشت مؤلف ) : کاین گنبد بدرام گرد گردان شوریده بسی کرد کار پدرام . ناصرخسرو. در بارگاه ملک میان بست و ایستاد بر طاعت تو دولت بدرام رام تو. مسعودسعد. خسته ام نیک از بد ایام طیره ام بر طالع بدرام خویش . خاقانی . شاید که ماه نو نشود بیش از این که بود نعل سمند مرکب بدرام روزگار. شمس طبسی . رایض رای ترا گشته مطیع کره ٔ توسن چرخ بدرام . اثیر اومانی . و زمام جهان بدرام در قبضه ٔ مرام ایشان نهاده . (جامعالتواریخ رشیدی ). و بهرام خنجر... از پی پیکار دشمن بدرام او از نیام انتقام برمی کشد. (جامعالتواریخ رشیدی ). و در آن ایام از تأثیر سپهر بدرام شهزاده لوتای درگذشت . (جامعالتواریخ رشیدی ). تا که نور شوق شمس الدین بمن راحت نمود نفس بدرامم کنون در عشق او شد رام رام . مولوی (از فرهنگ جهانگیری ). زهی خواجه ٔ صدر چارم غلامت خهی ابلق دهر بدرام رامت . شرف الدین شفروه . (از فرهنگ جهانگیری ). ابلق بدرام ایام . (تاریخ و صاف ). ♦ بدرام کردن ؛ توسن و سرکش کردن : چه باید طبع را بدرام کردن دو نیکونام را بدنام کردن . (خسرو و شیرین چ وحید ص ١٥١).