بیجاده

بیجاده . [ دَ / دِ ] (اِ) نوعیست از جوهر. طبیعت وی گرم و خشک و معدنش کوههای مشرق و کهربا و کاه ربای است و معنی ترکیبی بیجاده بی راه است چه جاده بتازی زبان راه فراخ است . (شرفنامه ٔ منیری ). بیجاده نوعی از یاقوت است . (برهان ). بیجاد. (صحاح الفرس ). بیجاد. بیجادق . بیجیدق . بجاذة. بجادی : و اندر بدخشان معدن سیم است و زر و بیجاده و لاجورد.(حدود العالم ). سنگلنج بر دامن کوه است و معدن بیجاده ٔ بدخشی و لعل اندر این کوه است . (حدود العالم ). کجا نام آن رومی آزاده بود دو رنگ رخانش چو بیجاده بود. فردوسی . بردست بید بست ز پیروزه دست بند در گوش گل فکند ز بیجاده گوشوار. فرخی . تاجی شده ست روی من از بس که تو بر اوی یاقوت سرخ پاشی و بیجاده گستری . فرخی . بیشه های کژ روان از لاله و از شنبلید گاه چون بیجاده گردد گاه چون زر عیار. فرخی . به یکساعت او هم دهانش بیاکند بیاقوت و بیجاده ٔ بهرمانی . منوچهری . و آن نار بکردار یکی حقه ٔ ساده بیجاده بهر رنگ بدان حقه بداده . منوچهری . ز بیجاده تاج و ز پیروزه تخت ز زربفت فرش و زمرجان درخت . اسدی . چرا این سنگ بی قیمت همه پاک نشد بیجاده و یاقوت احمر. ناصرخسرو. در این فیروزه طشت از خون چشمم همه آفاق شدبیجاده معدن . خاقانی . بیجاده لبی بدان لطیفی چون باشد چون کند حریفی . نظامی . یکایک درختانش از میوه پر همه میوه بیجاده و لعل و در. نظامی . چو بیجاده برداشت او از لاَّلی ز مرحل برآمد همه بر مراحل . حسن متکلم . ◄ بمعنی بیجاد است که کاه ربا باشد. (برهان ). بیجاد. (صحاح الفرس ) : از روی بی نیازی بیجاده که رباید ورنه چه خیزد آخر بیجاده را ز کاهی . سنایی . کز وجه زمین بوسی ز دیوان سرایت که ریزه ربایند به بیجاده ٔ جاذب . سوزنی . تا از قلم کاه مثال تو مثالی بیجاد نگیرد نشود گیرا بر کاه . سوزنی . هوا بقوت حلم تو کوه بردارد چنانکه قوت بیجاده برندارد کاه . انوری . عقل پیش لب چو بسدشان راست چون کاه پیش بیجاده . انوری . اقلیم گشائی که ز جاسوسی عدلش بیجاده نیارد که کند کاه ربایی . خاقانی . ای جهانداری که کوته کرد دورعدل تو جور مغناطیس از آهن دست بیجاده ز کاه . امامی هروی . ◄ کنایه از لب خوبان است : دو بیجاده بگشاد و آواز داد که شاد آمدی ای جوانمرد شاد. فردوسی . گهم به غمزه ٔ زهراب داده خسته کنی گهم به نوشین بیجاده مرهمی سازی . سوزنی .