بیروت

بیروت . [ ب ِ ] (اِخ ) دهی ازدهستان ربع شامات بخش ششتمد شهرستان سبزوار است و ٢٢٥ تن سکنه دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ٩).

بیروت . [ ب َ ] (اِخ ) شهری است معروف بر ساحل دریای شام و از اعمال دمشق است . فاصله ٔ میان آن تا صیدا سه فرسنگ است و بنا بگفته ٔ بطلمیوس طول بیروت ٦٥ درجه و ٤٥ دقیقه است و عرض آن ٣٣ درجه و ٢٠ دقیقه است . بیروت تا هنگامی که بتصرف مسلمانان بود به بهترین وجه بود. تا آنکه در شوال ٥٠٣ هَ .ق . پادشاه قدس آن را بتصرف خویش درآورد و در سال ٥٨٣ هَ .ق . صلاح الدین ایوبی آن را بازستاند و از این شهر بسیاری از اهل علم و دانش برخاسته اند. (ازمعجم البلدان ). بیروت، بیروث، بیروثای، بیروثه یا بروت، یکی از شهرهای فینیقیها و از ادوار ماقبل تاریخ یعنی از ادوار کتیبه های تل العمارنة - چهارده قرن قبل از میلاد - دارای سابقه ٔ تاریخی و مملکتی مستقل بوده است . در زمان دیادوشی بدست مصریان افتاد سپس آنتیوخوس سوم آن را مسترد داشت . این شهر توسط، دیودوتوس در سال ١٤٠ ق . م . ویران گردید و توسط امپراطور اگست ترمیم شد و آن را یکی از مستعمرات رومی قرار داد. مدرسه ٔ حقوق و ادبیات بیروت با مدارس آتن و اسکندریه و قیصریه رقابت میکرد ودر آخر قرن چهارم بعد از میلاد یکی از مهمترین شهرهای فینیقیه و اسقف نشین بود. زلزله های سال ٣٤٩ و ٥٢٩ م . همراه با امواج دریا ویرانش کرد. درسال (٦٣٥ م . / ١٤ هَ . ق .) ابوعبیده آن را تصرف نمود و با استیلای حکومت اسلامی دوره ٔ جدیدی در آبادانی و عمران بیروت آغاز گردید. معاویه نخستین خلیفه ٔ بنی امیه مهاجرنشینانی از ایران به آنجا منتقل نمود و آنجا را مرکز و پایگاه حملات دریائی خود قرار داد. در جنگهای صلیبی در ٢٧ آوریل ١١١٠ م . / ٥٠٣ هَ . ق . بتصرف صلیبیان (بلدوین اول ) درآمد. صلاح الدین ایوبی در ١١٩٩ م . آن را مسترد داشت اما مجدداً سقوطکرد و تا ١٢٩١ م . در تصرف صلیبیان بود. این شهر مدتی مورد نزاع میان مسلمانان و صلیبیان بود و سرانجام در دوره ٔ ممالیک مصر بتصرف قطعی مسلمانان درآمد (١٢٩١ م ./ ٦٩٠ هَ . ق .) عثمانیها آن را از ممالیک گرفتند (١٥١٦ م .) و در دوران حکومت ترکها امیرفخرالدین از خاندان معن و رئیس دروزها در آنجا حکومت میکرد (١٥٩٥ - ١٦٣٤ م . / ٩٨٠ - ١٠٤٣ هَ . ق .). گرچه حکومت عثمانیها موجب ویرانی این شهر گردیداما امیر فخرالدین در راه نهضت فرهنگی در این شهر کوششهای فراوان نمود. در دوره ٔ مبارزات بشیر شهاب ثانی و استقلال طلبی ابراهیم پاشا سرانجام ناوگان متحد اتریش و انگلستان و عثمانی آن را بمباران کردند (١٨٤٠ م .) و اهمیت تجارتی آن از بین رفت . در ١٩١٨ م . فرانسویان آن را از عثمانیها گرفتند و در ١٩١٩ م . آن را پایتخت لبنان بزرگ که بعداً جمهوری لبنان گردید قرار دادند و بیروت جدید در سال ١٩٥٣ م . با ٢٥٠٠٠٠ تن جمعیت دو ثلث مسیحی و بقیه مسلمان (در حدود ١٢٠ هزار تن )، در کنار دریای مدیترانه و بندر عمده ٔ لبنان و در دامنه ٔ کوههای آن قرار دارد و دارای دانشگاههای امریکائی و فرانسوی و لبنانی و جراید و مجلات و چاپخانه ها واز مهمترین مراکز فرهنگی خاورمیانه است . فرودگاهش همرتبه ٔ فرودگاههای بین المللی و حلقه ٔ ارتباط بین شرق و غرب است . و نیز رجوع به حدود العالم، تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی، سفرنامه ٔ ناصرخسرو، تاریخ ایران باستان ج ٢ ص ١٥١٠ و ج ٣ ص ٢٣٧١، دائرةالمعارف اسلامی، و قاموس کتاب مقدس، دائرةالمعارف بستانی، دائرةالمعارف فارسی، رحله ٔ ابن بطوطة، قاموس الاعلام ترکی شود.