تتماج

(تُ) [ تر. ] (اِ.) نوعی آش که با آرد گندم می‌پزند.<br>

(تُ) [ تر. ] (اِ.) نوعی آش که با آرد گندم می‌پزند.

تتماج . [ ت ُ ] (ترکی، اِ) قسمی از آش است در ترکی . (غیاث اللغات ). خوراک معروف ترکان . (کاشغری ج ١ ص ٣٧٨، از حاشیه ٔ برهان چ معین ). آشی است که از سماق پزند. (انجمن آرا) (از فرهنگ نظام ) (آنندراج ). و به اصل تتم آش بوده و بعضی آن را ترکی دانند و چنین است . (انجمن آرا) (آنندراج ). شاید لفظ مذکور مرکب است از تتم ترکی بمعنی سماق و لفظ آج مبدل آش فارسی . (فرهنگ نظام ). فروزانفر در تعلیقات کتاب فیه مافیه آرد: تتماج بضم اول لفظی است ترکی و آن نوعی از آش خمیر است که با دوغ یا کشک سازند و گفته ٔ مولانا در مثنوی : نه چنان بازیست کو از شه گریخت سوی آن کمپیر کو می آرد بیخت تا که تتماجی پزد اولاد را دید آن باز خوش خوش زاد را. این معنی را تأیید میکند... . احمدبن منوچهر شست کله از شعرای قرن ششم قصیده ای در وصف تتماج گفته است که به قصیده ٔ تتماجیه شهرت دارد و تا حدی طرز ساختن آن را روشن میسازد و مطلعش این است : چو رایت صبح شد درفشان شد خیل ستارگان پریشان . و این قصیده را در مونس الاحرار نسخه ٔ عکسی متعلق بکتابخانه ٔ ملی توان یافت و در دیوان خاقانی چاپ هند نیز به وی نسبت داده اند. رجوع بکتاب فیه مافیه ص ٢٤٢ شود : در جمله سبب تولد سنگ امتلاست و رطوبتهای لزج که از طعامهای غلیظ تولد کند چون گوشت گاو... و تتماج و رشته و کرنج و... (ذخیره ٔ خوارزمشاهی ). چشم اعدای تو خلیده بخار هم بر آنسان که سیخ در تتماج . سوزنی . نی چون تو کسی که آب تتماج خورد در مصطبه ها بغل زند کاج خورد. سوزنی . همه ترکان فلک را پس از این خلق تتماجی ایشان شمرند. خاقانی . آری آن را که در شکم دهل است برگ تتماج به ز برگ گل است . نظامی . خارکز نخل دور شد تاجش به که سازند سیخ تتماجش . نظامی . آب تتماج است آب روی عام که سگ شیطان از او یابد طعام . مولوی . زآب تتماجی که دادش ترکمان آنچنان وافی شده ست و پاسبان . مولوی . رزق ما از کاس زرین شد عقار وان سگان را آب تتماج از تغار. مولوی . در منزل شیخ شادی تتماج می پختند... بعضی درویشان تتماج را بغفلت در دیگ می انداختند. خواجه ٔ ما قدس روحه از قصرعارفان رسیدند... شما تتماج را بغفلت می اندازید... آن تتماج انگوربا شده بود... (انیس الطالبین ). در دست هر یکی کاسه ٔ تتماجی پیدا شد در خاطر من گذشت چه بودی اگر سیخی بود. (انیس الطالبین ). نام تتماج بر زبان راندم ماست راآب در دهان آمد. بسحاق اطعمه . جانم از کاچی و تتماج زمستان سیر شد استخوانهای قدیدم در نظر شمشیر شد. بسحاق اطعمه . وصف تتماج پر از قلیه چه شاید کردن که بهر برگ نبشته ست هزاران اسرار. بسحاق اطعمه . ◄ قطعه های باریک و نازک و بلند از خمیر که رشته نیز گویند. (ناظم الاطباء).

واژه ثبت‌شده در فرهنگ املایی