تهران

تهران . [ ت ِ ] (اِخ ) طهران .مرکز استان مرکزی و پایتخت کشور ایران است . استان تهران یا استان مرکزی که در مهرماه ١٣٢٦ هَ . ش . تأسیس گردید هم اکنون شامل شهرهای اراک با ٣٥١٦٢٥ تن سکنه و تفرش با ٨٩٤٢٨ تن سکنه و خمین با ٦٢٨٩٥ تن سکنه و دماوند با ٥٧٧٦٣ تن سکنه و ری با ١٧٣٩٢٠ تن سکنه و ساوه با ١٤٢٥٤٠ تن سکنه و شمیران با ٢٠٠١٠٤ تن سکنه و قزوین با ٤٢٤٦٩٠ تن سکنه و قم با ١٧٩٤٣٤ تن سکنه و کاشان با ١٥٣٩٨٦ تن سکنه و کرج با ٢٣٢٥٧٨ تن سکنه و گرمسار با ٣٥٧٥٩ تن سکنه و محلات با ٤٢٥٧٨ تن سکنه و شهر تهران با ٢٨٠٣١٣٠تن سکنه می باشد. شهر تهران بر حاشیه ٔ شمالی فلات مرکزی ایران به فاصله ٔ شانزده هزارگزی دریای مازندران بخط مستقیم قرار دارد و مرکز سیاسی و اقتصادی و فرهنگی و اداری و همچنین مرکز خطوط آهن و راههای هوائی و شاهراههای عمده ٔ کشور ایران است . شهر تهران در سالهای اخیر گسترش قابل ملاحظه ای یافته و کویهای بزرگی چون تهران پارس، تهران نو، نارمک، یوسف آباد، شهرآراء، جوادیه و جز اینها در اطراف تهران بوجود آمده و به تدریج بدان متصل گردیده و تهران بزرگ را تشکیل داده است . این شهر در ٥١ درجه و ٢٤ دقیقه ٔ طول خاوری گرنویچ و ٣٥ درجه و ٤١ دقیقه ٔ عرض شمالی واقع است . ظهر تهران (ساعت ١٢) با ساعت ١١/٣٠ در شهرهای مسکو و بغداد و ١٠/٣٠ در شهر استانبول و٩/٣٠ در شهر برلین و ٨/٣٠ در شهرهای لندن و پاریس و ٣/٣٠ در شهر نیویورک و ٠/٣٠ در شهر سانفرانسیسکو و ١٤ در بمبئی و ١٦ در شهر پکن و ١٧/٣٠ در شهر توکیو برابر است . تهران از حیث عمران و عظمت سیاسی و اقتصادی یکی از شهرهای عمده ٔ آسیای غربی است . گذشته از خیابانهای وسیع و ساختمانهای باشکوه و مؤسسات بزرگ اقتصادی، تجاری، موزه ها و کتابخانه ها و مؤسسات علمی و هنری و مراکز عمده ٔ فعالیتهای فرهنگی نیز در آن وجود دارد. از جمله ٔ موزه ها، موزه ٔ قصر گلستان و موزه ٔ ایران باستان و موزه ٔ مردم شناسی را باید نام برد و از جمله ٔ کتابخانه ها، کتابخانه ٔ مجلس شورای ملی و کتابخانه ٔ ملی و کتابخانه ٔ ملک، شایان ذکر است . تهران مرکز دانشگاهها و دانشکده های مختلف است . از آن جمله : دانشگاه صنعتی آریامهر . دانشگاه جنگ، دانشگاه ملی و دانشگاه تهران که قدیمی ترین و اساسی ترین مرکز علمی ایران و شامل دانشکده های ادبیات و علوم انسانی، علوم تربیتی، پزشکی، علوم، علوم اداری، الهیات و معارف اسلامی، حقوق، فنی، هنرهای زیبا، کشاورزی، دامپزشکی، بهداشت، داروسازی، جنگل داری، اقتصاد می باشد. و علاوه بر اینها باید از دانشسرای عالی، مدرسه ٔ عالی سپاه دانش، دانشکده ٔ هنرهای دراماتیک، مدرسه ٔ عالی دختران، مدرسه ٔ عالی پارس، دانشکده ٔ روزنامه نگاری، آموزشگاه عالی پرستاری، آموزشگاه فیزیوتراپی را نام برد. مراکز صنعتی : تهران یکی از مراکز مهم صنعتی ایران است که مهمترین مؤسسات صنعتی آن عبارت است از: پالایشگاه نفت و کارخانه های : پارچه بافی، قند، بلورسازی، چرمسازی، شیمیایی، کبریت سازی، سیمان، لبنیات پاستوریزه، صابون و گلیسیرین، دخانیات، کفش، دارو و مونتاژ اتومبیل و جز اینها. راهها: تهران به وسیله ٔ سه رشته راه آهن به استانهای خراسان و مازندران و آذربایجان و یک رشته راه آهن به جنوب غربی ایران متصل می گردد و راههای عمده ٔ اتومبیل رو ایران از شمال و جنوب و شرق غرب به تهران متصل می گردد و فرودگاه مهرآباد یکی از مراکز مهم ارتباط با کشورهای جهان است . رجوع به طهران در همین لغت نامه و فرهنگ جغرافیایی ایران ج ١ و دایرة المعارف فارسی و مجله ٔ ایرانشهر و فرهنگ فارسی معین شود.