جرجی زیدان
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
جرجی زیدان . [ ج ُ زَ ] (اِخ ) ابن حبیب زیدان . مورخ و روزنامه نگار و داستان نویس و لغوی معروف عرب، در ماه تشرین (اکتبر) ١٨٦١ م . / ١٢٧٨ هَ . ق . در یک خاندان مسیحی عرب در بیروت بدنیا آمد، و تحصیلات مقدماتی را در مدارس آنجا فراگرفت و در کودکی چندی به نقاشی و زبان انگلیسی پرداخت آنگاه بتحصیل طب و پس از آن به داروسازی در دانشکده ٔ امریکایی بیروت اشتغال یافت و چون لازمه ٔ فراگرفتن داروسازی آموختن زبان لاتین بود آن زبان را نیز بحد کامل فراگرفت . وی پس از بپایان رساندن تحصیلات خود بر اثر فشار عمال دولت عثمانی بقاهره رفت و به نوشتن مجله، «الزمان » پرداخت . جرجی زیدان ابتدا میخواست در دانشکده ٔ قاهره مشغول تحصیل شود اما موفق نشد و در سال ١٨٨٤ م . با ژنرال گردون حاکم انگلیسی سودان بعنوان مترجم انگلیسی و عربی به خرطوم رفت و در جنگهای احمد مهدی سودانی حضور یافت و پس از پایان آن آشوب سفری به لندن کرد وپس از بازگشت به قاهره با مجله ٔ معروف «المقتطف » همکاری کرد و کمی بعد از آن کار کناره گرفت و در سال ١٨٨٩ م . کتابی بنام «تاریخ الماسونیه العام » (تاریخ فراماسونها) انتشار داد و در ضمن در مدرسه ٔ داروسازی قبطی های قاهره تدریس میکرد. او بسال ١٨٩٢ م . مجله ٔ معروف ماهانه «الهلال » را انتشار داد که تاکنون توسط فرزندانش منتشر میشود. جرجی زیدان مدتی در بیروت بتدریس دو زبان «عبرانی » و «سریانی » پرداخت و سرانجام درقاهره بتألیف کتب خود مشغول شد تا این که بسال ١٩١٤م . برابر ١٣٣٧ هَ . ق . بر اثر سکته ٔ دماغی در قاهره درگذشت . جرجی زیدان نخستین نویسنده ٔ عرب است که بسبک نویسندگان اروپایی موضوعات تاریخی و علمی اسلامی رابصورت داستان (رمان ) انتشار داد و اکثر این داستانها به فارسی ترجمه شده است . او را تألیفات بسیاری است که از آن جمله است : ١ - تاریخ آداب اللغة العربیة.در چهار جلد. ٢ - تاریخ التمدن الاسلامی در پنج جلد . ٣ - علم الفراسة الحدیث . ٤ - روایات تاریخ الاسلام . ٥ - تاریخ مصر الحدیث . ٦ - تاریخ العرب قبل الاسلام . ٧ - الفلسفة اللغویة و الالفاظ العربیة. ٨ - تاریخ انگلترا. ٩ - التاریخ العام منذ الخلیقة الی الان . ١٠ - تاریخ الیونان و الرومان . ١١ - طبقات الامم و السلاسل البشریة. و صدها مقاله به عربی درباره ٔ اسلام و مسلمانان که تحقیقات وی مورد تصدیق دانشمندان قرار گرفته است . (از معجم المؤلفین و الموسوعه و مقدمه ٔ ترجمه ٔ تاریخ تمدن جرجی زیدان ).