جهل مرکب

جهل مرکب . [ ج َ ل ِ م ُ رَک ْ ک َ ] (ترکیب وصفی، اِ مرکب ) اعتقاد داشتن بر ماهیت چیزی بطوری که این اعتقاد خلاف ماهیت آن باشد. (غیاث اللغات ) (آنندراج ). جهل مرکب عبارت است از اعتقاد جازم غیرمطابق با واقع. جهل مرکب عبارت از اعتقاد جازم غیرمطابق است خواه مستند به شبهه باشد و خواه مستند به تقلید، پس ثبات را در جهل مرکب اعتباری نیست و سبب آنکه آنرا مرکب نامیده اند اینست که آدمی چیزی رابرخلاف آنچه حقیقت اوست اعتقاد کند پس معلوم می شود که بر حقیقت آن شی ٔ پی نبرده و حقیقت امر برای اعتقادکننده مجهول مانده، این خود یک جهل سپس اعتقاد کند که اعتقاد او عین صوابست و این خود جهل دیگر، که با هم تشکیل و ترکیب یافته و بنام جهل مرکب معروف گردیده است . (کشاف اصطلاحات الفنون ) (تعریفات ) : ز چشم بلبلان انداخت رخسارت گلستان را لبت نگذاشت در جهل مرکب آب حیوان را. ملا علی قمی (از آنندراج ). آنکس که بداند و بداند که بداند اسب طرب خویش به افلاک رساند آنکس که نداند و بداند که نداند آن هم خرک لنگ بمنزل برساند آنکس که بداند و نداند که بداند بیدارْش نمائید که بس خفته نماند آنکس که نداند و نداند که نداند در جهل مرکب ابدالدهر بماند. ؟