جکسن

جکسن . [ ج َ س ُ ] (اِخ ) آبراهام والنتین ویلیامز جکسن . خاورشناس و از استادان نامدار آمریکائی، مدت چهل سال در دانشگاه کلمبیا استاد زبانهای هندوایرانی بود و در طول این مدت در قلمرو زبانهاو ادبیات و آئین ایران باستان، سرآمد همه ٔ دانشمندان آمریکائی بشمار میرفت . وی در نهم فوریه ٔ ١٨٦٢ م . در شهر نیویورک چشم به جهان گشود و پس از گذراندن دوره ٔ مدارس ملی در ١٨٧٩ بدانشکده ٔ کلمبیا پذیرفته شد ودر ١٨٨٣ با درجه ٔ ممتاز از آنجا فارغ التحصیل گردید.جکسن در دوره ٔ تحصیلات عالی، نیروی خویش را وقف بررسی و مطالعه ٔ آثار کهن کرد و پیش از به پایان رسانیدن دوره ٔ تحصیلات عمومی در سال آخر دانشکده زیر نظر ا. د. پری به آموختن زبان سانسکریت آغاز کرد. پس از فراغت از تحصیل نیز مطالعات فیلولوژیک خود را در دانشگاه کلمبیا ادامه داد و به «اوستا» پرداخت و برای نخستین بار به وسیله ٔ ا. و. هپکینز به جامعه ٔ آمریکا معرفی شد. جکسن در ١٨٨٧ به آلمان عزیمت کرد تا مطالعات هندوایرانی خویش را ادامه دهد و در مدت یک سال و نیم زیر نظر کارل ف . گلدنر در رشته ٔ زبانهای اوستا و سانسکریت و زیر نظر ریچارد پیشل در رشته ٔ زبانهای سانسکریت و پراکریت به مطالعه پرداخت . در سال ١٨٨٩ م . جکسن پس از بازگشت از اروپا بکار آموزشی خود در دانشگاه کلمبیا ادامه داد و از ١٨٩٥ که کرسی استادی زبانهای هندوایرانی بنیاد نهاده شد، وقت خود را بیش ازپیش وقف مطالعات خاورشناسی کرد. در این هنگام دو تألیف مستقل و کوچک و تعدادی از مقالات خود را که بیشتر در زمینه ٔ مسائل فیلولوژیک ایرانی و بویژه اوستایی بود منتشر ساخت که برخی از آنها به قرار زیر است : سرودی از زرتشت، ٣١ (اشتوتکارت ١٨٨٨). الفبای اوستائی و تلفظ آن (اشتوتکارت ١٨٩٠). دستور زبان اوستا و سنجش آن با سانسکریت (اشتوتکارت ١٨٩٢). در ١٨٩٩ م . شاهکار جکسن «زرتشت، پیامبر ایران باستان » که شهرت مؤلف را جهانگیر ساخت، منتشر شد. مقام جکسن به عنوان مرجعی در زمینه ٔ مطالعات مربوط به ایران کهن هنگام انتخاب وی برای نوشتن بخشی از کتاب آئین ایرانیان تألیف کایگر و کوهن که در سالهای ١٩٠٤ و ١٩٠٠ به چاپ رسید، بدرستی بازشناخته شد. جکسن در سال ١٩٠١ به هندوستان و در ١٩٠٣ به ایران و سایر کشورهای آسیای میانه سفر کرد و در جریان این سفر بود که برای مطالعه سنگنبشته ٔ بزرگ داریوش یکم صعود مخاطره آمیز از صخره ٔ بیستون (= بغستان ) را عهده دار شد. حاصل این سفر، کتاب «ایران در گذشته وحال » (نیویورک ١٩٠٦ م ). بود. دو سفر بعدی جکسن بدین نواحی در سالهای ١٩٠٧ و ١٩١٠ او را به نوشتن تألیف مشابهی به نام «از قسطنطنیه تا زادگاه عمر خیام » (نیویورک ١٩١١ م .) موفق ساخت . انتشار متنهای مانوی تورفان به وسیله ٔ ف . و. ک . مولر و دیگران، جکسن را متوجه رابطه ٔ آئین مانوی با آئین زرتشت ساخت و دانست که باید در مطالعه ٔ این مسائل دقت بیشتری بخرج دهد و ازاین رو بررسی افکار و آثارمانی در مطالعات اخیر وی جای مهمی را اشغال کرد. نخستین اثر او در این زمینه «مطالعاتی در باره ٔ آئین مانی » در ١٩٢٣ انتشار یافت و از آن پس تحقیقات او همچنان ادامه داشت تا آن که در ١٩٣٢ تألیف اساسی او «تحقیقاتی در باره ٔ آئین مانی با توجه مخصوص به آثار مکشوف تورفان » در نیویورک منتشر گردید. پرفسور جکسن در سالهای اخیر عمرش سه بار به مشرق زمین مسافرت کرد.همچنین بارها به اروپا رفت و در کنگره های جهانی خاورشناسان و سایر مجامع و انجمنهای دانشمندان شرکت کرد. در تابستان ١٩٣١ یک بیماری شدید جکسن را مجبور به محدود کردن فعالیتهایش کرد و در ١٩٣٥ از سمت استادی خود در دانشگاه کلمبیا بازنشسته شد اما علی رغم بیماری و عدم سلامت جسمی کارهای دانشمندانه ٔ خود را ادامه میداد و در حالی که سرگرم فراهم آوردن کتاب دیگری درباره ٔ آئین مانی بود، در هشتم اوت ١٩٣٧ م . مرگش فرارسید و چشم از جهان بربست . (از «سرگذشت مختصر پروفسور جکسن » در مقدمه ٔ کتاب «یادنامه ٔ پروفسور جکسن ») .