دخویه

دخویه . [ دِ خ ُ ی ِ ] (اِخ ) (میخائیل یان ) (١٨٣٦ - ١٩٠٩ م .) مستشرق معروف هلندی . وی از جوانی وقت خود را وقف تحصیل زبانهای شرقی کرد و تحت هدایت دزی و جوینبول مخصوصاً در زبان عربی متبحر شد و در ١٨٦٠ در لیدن باخذ درجه ٔ دکتری نایل آمد سپس یکسال در دانشگاه اکسفورد تحصیل کرد و بمطالعه و تنظیم نسخه ٔ نزهةالافاق ادریسی موجود در کتابخانه ٔ بادلیان پرداخت که قسمتی از آن در ١٨٦٦ با همکاری دزی (بعنوان وصف افریقا و اسپانیا) انتشار یافت . اثر دیگرش تذکره هائی در تاریخ و جغرافیای شرقی (٣ جلد ١٨٦٢ - ١٨٦٤) است . پس از وفات دزی (١٨٨٣) استاد عربی دانشگاه لیدن شد و در ١٩٠٦ بازنشسته گردید و در لیدن درگذشت . در دوره ٔ تدریس خود نه فقط در شاگردانش بلکه در سایر فضلائی که در جلسات درسش حاضر میشدند نفوذبسیار داشت . دخویه رئیس هیئت تحریریه ٔ مجلدات ١-٣ دایرةالمعارف اسلام نیز بود. دخویه بعضی از متون معتبرعربی را تحریر و منتشر کرد و از این راه خدمات بزرگ به محققین نمود. از آن جمله است مجموعه ٔ آثار جغرافیایی عربی مشتمل بر: ١- مسالک الممالک اصطخری (لیدن ١٨٧٠). ٢- کتاب صورة الارض ابن حوقل (لیدن ١٨٧٣). ٣- احسن التقاسیم مقدسی (لیدن ١٨٧٧). ٤- فهارس، لغتنامه وتصحیحات سه قسمت اول (لیدن ١٨٧٩). ٥- مختصر کتاب البلدان ابن الفقیه همدانی (لیدن ١٨٨٥). ٦- المسالک و الممالک ابن خرداذبه بضمیمه ٔ پاره هایی از کتاب الخراج قدامةابن جعفر (لیدن ١٨٨٩). ٧- اعلاق النفیسه از ابن رسته و کتاب البلدان ابن واضح یعقوبی (لیدن ١٨٩٢). ٨- کتاب التنبیه و الاشراف مسعودی و فهارس و لغتنامه ٔ مجلدات ٧ و٨ (لیدن ١٨٩٤). (از دایرة المعارف فارسی ).