دیلمان
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
دیلمان . [ دَ ل َ ] (اِخ ) از قراء اصفهان در ناحیه ٔ جرجان است . (از معجم البلدان ).
دیلمان . [ دَ ل َ ] (اِخ ) نام دهستانی است از بخش سیاهکل دیلمان شهرستان لاهیجان محدود از شمال به دهستان سیاهکل از جنوب و باختر به دهستان عمارلو از خاور به دهستان سمام . منطقه دهستان کوهستانی با شیب ملایم و محصور به ارتفاعات منشعبه از کوه درفک هوای آن سردسیر خوش آب و هوا و قسمت عمده ٔ اراضی آن مستور از چمن و مراتع و چشمه سارهای متعدد مناظر زیبا و هوای نشاطانگیز دهستان خاصه در فصل بهار بسیار جالب توجه و یکی از نقاط ییلاقی بسیار خوب کشور بشمار میرود سرچشمه رودخانه ٔ چاک رود که به پلرود متصل میشود از ارتفاعات شمال، باختر و جنوبی این دهستان است مرکز دهستان قصبه قدیمی دیلمان و قراء مهم آن عبارت است از: اسپیلی که در یک هزارگزی شمال دیلمان واقع مرکز بخشداری و خوانین نشین دهستان بوده دارای ساختمانهای مهم وزیباست قریه آسیا برکه در ٩ هزارگزی باختر دیلمان است و مرکزیت دارد. جمع قراء دهستان ١٣٤ آبادی بزرگ وکوچک و صدها مرتع. جمعیت آن در حدود ٩ هزار نفر است . زمستان قسمت عمده ٔ سکنه اولاً برای تأمین معاش در ثانی برای استفاده از هوای معتدل گیلان به سیاهکل و نقاط دیگر شهرستان لاهیجان می روند و گله داران بخش سیاهکل در بهار و تابستان به نواحی مختلف دیلمان آمده بااجاره نمودن مراتع چند ماهی در این دهستان ساکن می شوند و سپس مراجعت مینمایند. شغل عمده ٔ سکنه ٔ دهستان زراعت، گله داری و کسب است . لبنیات دهستان از حیث مرغوبیت در منطقه گیلان بی نظیر است . مهمترین مراتع دهستان عبارت است از: مراتع خلش کوه و سنگ سره و سیاخانی و حیدرسرا و اربستان - شیعه کن . راه به دهستان از هر سمت مالرو میباشد. (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ٢).
دیلمان . [ دَ ل َ ] (اِخ ) قصبه ٔ مرکز دهستان دیلمان بخش سیاه کل دیلمان شهرستان لاهیجان در ٤٨ هزارگزی جنوب سیاهکل ١٨ هزارگزی باختر امام و ١٧ فرسخی شمال باختر قزوین در ارتفاع ١٥٠٠گزی واقع است با هوای سردسیر و سالم و آب قصبه از دو چشمه و رودخانه ٔ پاشوران است و سکنه ٔ دائمی آن زمستان در حدود پنجاه خانوارو تابستان به دو هزار نفر میرسد زبان ساکنین محلی گیلکی و فارسی است شغل عمده ٔ سکنه زراعت، کسب و گله داری است زمستان اکثر سکنه به سیاهکل و نقاط دیگر گیلان میروند. بقایای ابنیه ٔ قدیمی در اطراف قصبه از قبیل آجر و سوفال و مجاری تحت الارضی و غیره ثابت مینماید که در زمانهای قدیم آباد و پر جمعیت بوده است . مراتعو چمن زارهای اطراف دیلمان قابل اهمیت است . راه آن بهر طرف مالرو است . (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ٢).