رادیو

(یُ) [ فر. ] (اِ.) دستگاه گیرنده که صوت را از فواصل دور ضبط و پخش کند.<br>

(یُ) [ فر. ] (اِ.) دستگاه گیرنده که صوت را از فواصل دور ضبط و پخش کند.

رادیو. [ ی ُ ] (فرانسوی، اِ) از «بی سیم - پرتو مجهول » مصدر آن رادیه، بمعنی شعاع دادن، شعاع افکندن، پرتو دادن، پرتو افکندن که بصورت اسمی و صفتی هر دو بکار رود در صورت صفتی بمعنی مشعشع و نورانی و در صورت اسمی علامت اختصاری رادیوتلگرافی، رادیوتلفنی، و رادیوگرافی است . و در فارسی به ابزاری برقی (الکتریکی )اطلاق شود که صوت را از فواصل دور ضبط و پخش کند و آن عبارت از دستگاه گیرنده ای است که امواج صوت را از مرکز یا استودیوی خاصی پخش میکند و هم اکنون از بزرگترین وسایل تبلیغی و سیاسی و فرهنگی بشمار میرود. در دائرة المعارف بریتانیا آمده است : همچنانکه در سایر موارد پدیده های مهم فیزیکی واقع میشود امواج رادیویی هم از لحاظ تئوری از سالها پیش از آنکه جنبه ٔ عملی یابد، شناخته شده بود. جیمز کلرک ماگزوئل در تئوری الکترومغناطسی نور که بین سالهای ١٨٦٧ - ١٨٧٣ م . بسط یافت به تئوری الکترومغناطیسی موج در فضا اشاره کرد اما تا سال ١٨٨٧که هنریخ هرتس اول دفعه در لابراتوار آن چیزی را که بنام امواج هرتز معروف است ایجاد کرد و بعداً بنام امواج رادیویی شناخته شد و همین امواج ابتدا امواج هرتز و بعد امواج رادیویی نامیده شد تا آن زمان کسی پیدا نکرده بود. هرچند امواج رادیویی از لحاظ فیزیکی از امواج نوری بزرگترند ولی هردوی آنها در فضای آزاد با یک سرعت منتشر میشوند (cm/sec ١٠* ٢٩٩٨) گرچه از دو زمینه این دو موج باهم اختلاف دارند طول امواج رادیویی بزرگتر از طول امواج نوری است گذشته از این برخلاف امواج نوری امواج رادیویی ساخت بشر همیشه فاز پیوسته هستند و این امر اجازه میدهد که در آنها طنین بکار رود. (از دایرة المعارف بریتانیکا). طیف رادیویی : طول موج رنگ سبز ٠/٠٠٠٥٥٦ میلیمتر است . اما امواج رادیویی از ٦ میلیمتر تا ٦ میلیون متر طول دارند و رویهم دارای ٧ گروه طیف های مختلف هستند به این ترتیب : فرکانس کوتاه : از ١٠٠٠ تا ١٠٠٠٠ متر فرکانس متوسط: از ١٠٠ تا ١٠٠٠ متر فرکانس بلند: از ١٠ تا ١٠٠ متر فرکانس بلندتر: از ١ تا١٠ متر فرکانس بسیار بلند: از ١ تا١٠ دسیمتر فرکانس مافوق بلند: از ١ تا ١٠ سانتی متر فرکانس بینهایت بلند: از ١ تا ١٠میلیمتر مهندسی رادیو: منظور از مهندسی رادیو، دانش بکار بردن امواج رادیو بعنوان برنده ٔ اطلاعات است که اکنون در فرستادن نوشته، صدا، عکس، تلگراف، میکروفون، دوربین تلویزیونی (فرستنده ٔ تلویزیون ) بکار میرود. بمنظور آنکه آنتن های گیرنده بهتر بتواند امواج الکترومغناطیسی یا رادیوئی را بگیرند و پخش کنند بدستگاه تقویتی موج که آمپلی فایر (بسط و توسعه دهنده ) نام دارد نیازمند گردیدند. تاریخچه ٔ رادیو در ایران . تاریخچه ٔ برقراری دستگاه فرستنده رادیو در ایران از سال ١٣١٩ هَ . ش . آغاز میشود. اولین دستگاه فرستنده روز چهارم اردیبهشت آن سال بفرمان رضاشاه پهلوی و بدست محمدرضا پهلوی که در آنوقت سمت ولایتعهدی داشت شروع بکار کرد. این دستگاه را آنروز رادیو تهران میگفتند و عبارت از یک فرستنده ٔ کوچک دو کیلواتی بود که با موج متوسط کار میکرد و زیر نظر وزارت فرهنگ بود. در اواخر سال ١٣١٩ این سازمان اداره ٔ کل انتشارات و تبلیغات نامیده شد و از سال ١٣٣٣ سازمان آن توسعه ٔ بسیار یافت و دارای سازمانهای وسیع اطلاعات و اخبار و فیلم، رادیو ایران، دفتر فنی وامور اداری است که سرپرست هر قسمت در مورد کار آن بخش مسئولیت مستقیم دارد. سازمان اداره ٔ کل انتشارات و رادیو، که از سال ١٣٣٠ به این نام خوانده شد، در فراهم آوردن اطلاعات، تهیه فیلم ها و گرفتن آخرین خبرهای مهم جهان و ایران و نیز در شناساندن ایران و افتخارات و پیشرفتهای آن بجهانیان و توزیع نشریه های گوناگون و مطالب مورد نیاز سفارتخانه های ایران در کشورهای دیگر گامهای سودمند برداشته و برمیدارد. وابستگان وخبرگزاران این سازمان همواره در کشورهای بزرگ جهان با محافل مطبوعاتی و فرهنگی حوزه ٔ مأموریت خود در تماس هستند و اطلاعات و اخبار و بولتن های خود را با آنها مبادله می کنند. همچنین در اداره ٔ کل انتشارات و رادیو دایره ای برای راهنمایی نمایندگان مطبوعات و جهانگردان خارجی در حال فعالیت است . خبرگزاری پارس از سال ١٣١٩ زیر نظر اداره ٔ رادیو انجام وظیفه میکرده است . سازمان فیلم برای شناساندن ایران فیلم هایی تهیه می کند که تاکنون چند حلقه ٔ آن از جمله «تهران پایتخت کشور ایران » و «اصفهان جهانی از هنر» در کشورهای خارجی و ایران نمایش داده شده است . در سال ١٣٣٥ فرستنده دو کیلوواتی موج متوسط رادیو به پنجاه کیلوواتی تبدیل شد و در سال ١٣٣٦ یک فرستنده ٔ صد کیلوواتی جای آن را گرفت و ایستگاه بزرگ اخیر «رادیو ایران » خوانده شد و برنامه های جداگانه ای بنام «رادیو تهران » برای فرستنده پنجاه کیلوواتی طرح ریزی شد. استودیو و ساختمانهای جدید دستگاه وسیع انتشارات و رادیو پس از ایجادفرستنده ٔ صد کیلوواتی ساخته شد و روز چهارم اردیبهشت ١٣٣٨ افتتاح گردید و اکنون این سازمان ١٤ استودیو برای ضبط برنامه ها بر روی نوار دارد که دو استودیوی بزرگ آن هر کدام گنجایش ١٥٠ تا ٢٠٠ تن تماشاچی دارد و در برنامه های موزیک، نمایش، مسابقه و سخنرانی های علمی از آنها استفاده میشود. اداره ٔ کل انتشارات و رادیو علاوه بر دو ایستگاه در تهران دوازده ایستگاه در شهرستانها دارد که مجموع آنها را شبکه ٔ رادیو ایران میگویند و از فرستنده های شهرستانها برخی مانند فرستنده ٔ بزرگ اهواز صد کیلوواتی است . (از گزارش رسمی اداره ٔ کل انتشارات و رادیو) .

آواپرا