رشیدالدین وطواط | قصاید | شماره ۹۲ - نیز در مدح اتسز گوید

پناه ملک عجم، شهریار دولت یار چراغ دین عرب، پادشاه گیتی دار ابوالمظفر، اتسز، خدایگان بشر که اختیار ملوکست و افتخار تبار خدایگانی، کز علم و حلم او هستند کمینه ذره جبال و کهینه قطره بحار غبار مرکب او سرمه سنین و شهور حریم مجلس او کعبه صغار در کبار بلند کرده انعام او نگردد پست عزیز کرده اخلاق او نگردد خوار محاسن شیم او برون شده ز قیاس خصایص کرم او برون شده ز شمار بطلوع داده ستاره بچاکریش رضا بطبع کرده زمانه ببندگیش اقرار نه همچو دست زر افشان اوست باد صبا نه همچو کف گهربار اوست ابر بهار حدیقه هنر از تیغ او گرفت نما صحیفه شرف از جاه او گرفت نگار خدایگانا، آنی که حضرت عالیت شدست مجمع اشراف و مقصد احرار سرشته‌اند سرشت ترا ز فضل و کرم نهاده‌اند نهاد ترا ز علم و وقار بمهر تست همه رقبت اولوالباب ز تیغ تست همه عبرت اولوالابصار کدام بقعه که آنجا نبرده‌ای لشکر؟ کدام خطه که آنجا نکرده‌ای پیکار؟ بسا موافق حربا! کز آتش فزعش بر اوج قبه خضرا همی رسید شرار ز دام فتنه دل پردلان اسیر عنا ز جام کینه سر سرکشان قرین خمار نهاد، دیده نهنگ بلا براه طمع گشاده پنجه حزبر قضا بحرص شکار شده بسان فلک ساحت زمین ز سلاح شده بسان زمین چهره فلک ز غبار تو در مصاف خرامیده و ز صف اعدا بنیم لحظه برآورده خنجر تو دمار ز شخص کشته گهی غار کرده همچون کوه بسم باره گهی کوه کرده همچون غار نموده تیغ تو آثار فتح و گفته فلک: «چنین نماید شمشیر خسروان آثار» زهی! بگاه سخاوت چو حاتم طایی خهی! بوقت شجاعت چو حیدر کرار بحکم تست مدار دوایر گردون بامر تست مسیر کواکب سیار عریض دولت تو بر زمانه جوید فخر رفیع همت تو از ستاره دارد عار ز بهر تقویت شرع مصطفی بردی بسوی کشور کفار لشکری جرار چو شیر پردل و در زیر باره‌های چو پیل چو مور بی‌پر و در دست نیزه‌های چو مار چو باد حمله بر و همچو کوه حمله پذیر چو رعد نعره زن و همچو برق تیغ گزار چو باد راندی و از تیغ همچو آتش و آب بخون سرشتی خاک قبایل کفار بسا دلا! که دریدی برمح آهن در بسا سرا! که بریدی بتیغ آتش بار بسوی مرکز ملک آمدی بنصرت و گشت ز مقدم تو مزین همه بلاد وقفار زهی! بهیبت تو کند شرک را دندان رهی! بحشمت تو تیز شرع را بازار بحل و عقد تو راضی ستاره توسن ز امر و نهی تو خایف زمانه قدار فلک ز حادثها پاسبان جاه تو گشت از این بود همه شب دیدهای او بیدار یسار اهل هنر از یمین فرخ تست که یمن و یسر ترا باد بر یمین و یسار نزاد شبه تو دور سپهر هیچ جوار ندید مثل تو دور زمانه هیچ سوار تو بر زمین سر شاهان چنان نثار کنی که بر عروسان زر و درم کنند نثار اگر جهان همه جز پستی و بلندی نیست که کرده‌اند خلایق بدین دو جای قرار بلند و پست جمله دشمنان تراست که گاه در بن چاهند و گاه بر سر دار ز عهد مهد نبودست در سرایر تو بجز عنایت خیر و رعایت احرار سریر دولت تو بر سر سپهر نهاد چو سر جان تو دانست عالم الاسرار سعادت تو خبر دادهم باول امر که: والی همه عالم شبی بآخر کار تو ماند خواهی بر خلق صاحب فرمان تو بود خواهی درد هر صاصب الاعمار بفر کلک تو گیرد زمین جمال و جلال ز نوز عدل تو سازد جهان شعر و دثار ز هشمت تو بسازند چینیان ارژنگ ز هیبت تو ببرند رومیان زنار بشرق خطبه بنامت کنند در منبر بغرب سکه بنامت زنند بر دینار همیشه تا نبود جرم خاک جز ساکن همیشه تا نبود سیر چرخ جر دوار مباد آن را جز بر اشارت تو سکون مباد این را جز بر ارادت تو مدار نهاده بر کف احباب تو سعادت گل خلیده در دل اعدای تو شقاوت خار در این قصیده من از فال نیک هر چه زنم ترا بدان برساناد ایزد دادار