شادشاپور

شادشاپور. (اِخ ) (استان )یکی از دوازده استان اقلیم عراق : ابن خردادبه و قدامه که در قرن هشتم از اقلیم عراق سخن رانده اند گوینداین اقلیم دوازده ولایت دارد و هریک را استان گویند... این دوازده استان از حیث نهرهایی که آنها را مشروب میکردند و منابع آن نهرها بسه گروه قسمت میشدند: ... گروه دوم مرکب از دو استان است که از دجله و فرات آب میگرفتند، بدین ترتیب : استان کسکر موسوم به استان شادشاپور مشتمل بر چهار طسوج در اطراف واسط. (سرزمینهای خلافت شرقی، ص ٨٦ و ٨٧). و رجوع به معجم البلدان ذیل شادشاپور شود.

شادشاپور. (اِخ ) (شهر) نام شهر قزوین . حمداﷲ مستوفی بنقل از کتاب التبیان درباره ٔ آن نویسد: «شاپوربن اردشیر بابکان ساخته است و شادشاپور نام نهاده وهمانا آن شهری بوده که در میان رودخانه های خررود و ابهررود میساخته اند و آنجا اطلال بارو پدید است و مردم آنجا در دیه سرجه که به اردشیر بابکان منسوب باشد مسکون ماند و مشهور است و در کتاب تدوین مسطور است که حصار شهرستان قزوین که اکنون محلتی است در میان شهر، شاپور ذوالا کتاف ساسانی ساخته . تاریخ عمارت آن ماه ایارسنه ٔ ثلاث و ستین واربعمائه ٔ اسکندری، طالع عمارتش برج جوزا، اطلال آن بارو هنوز باقی است . به زمان امیرالمؤمنین عثمان رضی اﷲ عنه، برادر مادریش ولیدبن عقبة الاموی ؛ سعیدبن العاص الاموی را بایالت آن ثغرفرستاد او حصار را بمردم مسکون گردانید و شهری شد...»(نزهة القلوب، مقاله ٔ ٣ ص ٥٦ و ٥٧). جغرافیانویسان کشوین [ قزوین ] را ساخته ٔ شاپور اول دانسته و بنام او شادشاپور خوانده اند این شهر باید بسیار کهن تر باشد و نیز باید یاد آور شویم که دریای قزوین هم خوانده اند. (فرهنگ ایران باستان، بخش نخست نگارش پورداود ص ٢٩٢). ابن البلخی آن را از میسان شمرده و چنین آورده است : «و اما آثار شاپور در عمارت جهان بسیار است و این شهرها او کرده است ... شاذشاپور از میسان ». (فارسنامه ص ٦٣). و بلعمی از آن یاد کرده و آورده است : «شاپور شهرهای بسیار بنا کرد یکی به پارس و نام آن شادشاپور و باهواز شهری از آن آبادتر نیست ». (ترجمه ٔ تاریخ طبری ). در مجمل التواریخ والقصص آمده : «شادشاپوراز ناحیت میسانست، و نبطیان آن را ویها خوانند.» (ص ٦٤). بنای آن بشاپور اردشیر منسوب است رجوع به مجمل التواریخ و القصص صص ٦٣ - ٦٤ شود. و محتمل است که به این نام شهر دیگری غیر از قزوین در ولایت میسان وجود داشته است . رجوع به قزوین و استان شادشاپور شود.