صومعه سرا
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
صومعه سرا. [ ص َ م َ ع َ س َ ] (اِخ ) شهر کوچک صومعه سرا مرکز بخش صومعه سرا تابع شهرستان فومن و مختصات جغرافیائی آن بشرح زیر است : طول ٩٤ درجه و ١٩ دقیقه عرض ٣٧ درجه و ١٧ دقیقه در ٢٢ هزارگزی باختر رشت و ١٦ هزارگزی باختر فومن از طریق جمعه بازار. سر راه شوسه ٔ رشت به طالش از طریق کسما و طاهرگوراب واقع شده است . ادارات دولتی قصبه عبارت از: بخشداری، شهرداری، دارائی، دخانیات، پست و تلگراف و تلفن، بهداری، آمار، ژاندامری، دامپزشکی و جنگل بانی و دارای ٨ هزار تن جمعیت است . در حدود ٢٥٠ دکان دارد و روزبروز وسعت بازار واهمیت اقتصادی آن افزوده میشود. در سال ١٣٢٧ با شرکت سهامی عده ای از سکنه، کارخانه ٔ برقی در آنجا دائر شده و روشنائی آن را تأمین میکند. کارخانه ٔ برنج کوبی آن در حدود ٧ ماه از سال دائر است و ٢٠ تن کارگر دارد. آب آن از رودخانه ٔ ماسوله تأمین میشود. محصول عمده ٔ آن برنج، توتون سیگار، ابریشم و چای، و بیشتر سکنه ٔ آن کاسب بازاری هستند و روزهای یکشنبه هر هفته بازار عمومی دارند. یک باب دبیرستان و یک باب دبستان مختلط نیز دارد. (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ٢).
صومعه سرا. [ ص َ م َ ع َ س َ ] (اِخ ) نام یکی از بخشهای شهرستان فومن، همچنین نام شهر کوچک مرکز بخش است . این بخش در قسمت شمال باختری شهرستان واقع و هوای آن معتدل و مرطوب است . آب مزروعی قرای تابع بخش از رودخانه های تنیان، سیاه رودخان، پلنگ رود و رودخانه ٔ ماسوله تأمین میگردد. محصول عمده ٔ این بخش به ترتیب اهمیت : برنج، توتون سیگار، ابریشم، چای و مختصر نیشکر در چند محل بخصوص است . راه شوسه ٔ رشت به طالش تقریباً از وسط این بخش از قصبات صومعه سرا، کسما، اباتر، طاهرگوراب و ضیابرمیگذرد. این بخش از دو دهستان یکی مرکزی و دیگری گسگرات تشکیل شده، جمع قرای بخش در حدود ١٠٣ آبادی بزرگ و کوچک و جمع سکنه ٔ آن در حدود ٦٣٠٠٠ تن است . دهستان مرکزی از ٦٠ آبادی تشکیل شده و در حدود ٤٨ هزار تن جمعیت دارد. قرای مهم آن عبارتند از: قصبه ٔ کسما که در ٤ هزارگزی شمال صومعه سرا واقع است و اهمیت تاریخی دارد و سابقاً مرکز حکومت فومنات بوده است . قرای مهم دیگر عبارت است از پشتیر، میانده، مرکیه، گوراب زرمخ که در انقلابات جنگل مرکز انقلابیون بوده، پیشخان، پشته ساز و تنیان . (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ٢).