ضیغم
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
ضیغم . [ ض َ غ َ ] (اِخ ) ابن مالک مکنی به ابومالک العابد. مردی پرهیزکار ودیندار و متقی بود و از زهد و ورع وی حکایتها نقل کرده اند. عبیداﷲبن عمر قال : اتیت صاحباً لی یقال له عمران بن مسلم فارانی موضعین مبتلین فی مسجده احدهما بحذاء الاَّخر، فقلت ما هذا، قال هذا و اﷲ من دموع ضیغم البارحة بین المغرب و العشاء و هو راکع. ازهربن مروان الرقاشی قال رأیت ضیغم العابد و کنت اذا رأیت رجلاً لایشبه الناس من الخشوع و الضر و طول الحزن . محمدبن الحسین قال : حدثنی مالک بن ضیغم قال قالت اُمﱡه یعنی ضیغماً ذات َ یوم : ضیغم ! قال : لبیک یا اماه . قالت کیف فرحک بالقدوم علی اﷲ. قال فحدثنی غیر واحد من اهله انه صاح صیحةً لم یسمعوه صاح مثلها قط و سقط مغشیاً علیه فجلست العجوز تبکی عند رأسه و تقول : بابی انت ما نستطیع ان نذکر بین یدیک شیئاً من امر ربک . قال و قالت له یوماً: ضیغم ! قال : لبیک یا اماه . قالت تحب الموت ؟ قال نعم یا اماه . قالت و لِم َ یا بنی ؟ قال رجاء خیر ما عند اﷲ. قال فبکت العجوز و بکی فتسامع اهل الدار فجلسوا یبکون لبکائهم . قال و قالت له یوماً آخر: ضیغم ! قال : لبیک یا اماه . قالت تحب الموت ؟ قال لا یا اماه . قالت لِم َ یا بنی ؟ قال لکثرة تفریطی و غفلتی عن نفسی . قال فبکت العجوز و بکی ضیغم و اجتمع اهل الدار و جعلوا یبکون، و کانت امه عربیة کأنها من اهل البادیة. رجوع به صفة الصفوة ج ٣ ص ٢٧٠ شود.
ضیغم . [ ض َ غ َ ] (ع اِ) شیر بیشه . (منتهی الارب ). شیر. اسد. شیر قوی . شیر درنده . (منتخب اللغات ). شیر گزنده . (دهار). ج، ضیاغم : کس را بجهان چون پسر تو پسری نیست آهوبچه کی باشد چون بچه ٔ ضیغم . فرخی . وز خلق یکی بسان میش است پرخیر و یکی به شرّ ضیغم . ناصرخسرو. نیروده توست ناف خرچنگ عشرتگه تو دهان ضیغم . خاقانی . به اقبال تو از سگی برنتابم که طبع هنر کم ز ضیغم ندارم . خاقانی . پادشاه وحوش از آن باشد که بخود کار خود کند ضیغم . ابن یمین . ◄ (ص ) گزنده . (منتهی الارب ) (منتخب اللغات ).