عقبه

وَ مَا أَدْراکَ مَا الْعَقَبَةُ بعضى، «عقبه» را در اینجا به معناى هواى نفس تفسیر کرده اند، که جهاد با آن را پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) طبق حدیث معروف، «جهاد اکبر» نامید. البته، با توجّه به این که خود آیات، «عقبه» را در اینجا تفسیر کرده، باید مراد از این تفسیر چنین باشد که، گردنه اصلى، «گردنه هواى نفس» است، و اما آزاد کردن بردگان، و اطعام مسکینان، مصداق هاى روشنى از مبارزه با آن محسوب مى شود. بعضى دیگر از مفسران گفته اند که منظور از این «عقبه» گردنه صعب العبورى است در قیامت.(17)