عمادالدین زنگی
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
عمادالدین زنگی . [ ع ِ دُدْ دی ن ِ زَ ] (اِخ ) زنگی بن مودودبن زنگی بن آق سنقر، ملقب به عمادالدین و مکنی به ابوالفتح . وی نخستین از اتابکان سنجار بود و در سال ٥٦٦ هَ . ق . به حکومت رسید واز سال ٥٧٨ تا ٥٧٩ حلب نیز جزء قلمرو حکومت وی بود. او در محرم سال ٥٩٤ هَ .ق . درگذشت . (از معجم الانساب زامباور ص ٣٤١). و نیز رجوع به ابوالفتح (زنگی ...) و «اتابکان سنجار» و ابن خلکان ج ١ ص ١٩٤ و حبیب السیر چ خیام ج ٢ ص ٥٥٤ شود.
عمادالدین زنگی . [ ع ِ دُدْ دی ن ِ زَ ] (اِخ ) (اتابک شهید...). زنگی بن آق سنقر حاسب، ملقب به عمادالدین و مکنی به ابوالجواد. سرسلسله ٔ اتابکان موصل و الجزیره و شام . وی از غلامان ترک ملک شاه بود که از سال ٤٧٨ تا ٤٨٧ هَ . ق . در حلب از جانب تتش نیابت می کرد و در آخر کار بر او قیام کرد و اسیر شد. اما پدر او آق سنقر از جانب سلطان محمود سلجوقی به امارت بغداد منصوب شده بود و چون در روز جمعه ٔ نهم ذیقعده ٔ سال ٥٢٠ هَ . ق . در مسجد جمعه ٔ موصل به دست یکی از فدائیان ملاحده به قتل رسید، پسرش عمادالدین زنگی در سال ٥٢١ به جای وی نشست . او نخستین کس از این طایفه است که لقب «سلطان » بر وی اطلاق کردند. او به غایت مهیب خلقه و عظیم الرأس بود و در میدان شجاعت گوی مسابقت از امثال و اقران میربود. و در همین سال به فرمان المسترشد باللّه عباسی و سلطان مغیث الدین محمود سلجوقی، موصل نیز جزء حکومت وی شد. و در سال ٥٢٣ هَ . ق . حماة و حمص را تسخیر کرد و در سال ٥٢٤ حلب رانیز بگشود. و در سال ٥٣٤ دیاربکر و کردستان به قلمرو وی افزوده گشت . و در سال ٥٤١ هَ . ق . به عزم فتح قلعه ٔ «جعبر» شتافت و آن را محاصره کرد و در این محاصره نزدیک به ظفر و پیروزی بود که در شب پنجم ربیعالثانی همین سال سیصد تن از غلامان زنگی اتفاق کردند و او را به قتل رساندند، و از آن تاریخ وی به «اتابک شهید» ملقب گشت و ممالک او به دو پسرش سیف الدین غازی ونورالدین محمود رسید. اشتهار عمده ٔ عمادالدین زنگی در امر جهاد او در مقابل صلیبی ها است و او در واقع پیشقدم سلطان صلاح الدین به شمار میرفت . (از حبیب السیر چ کتابخانه ٔ خیام ج ٢ ص ٥٥١) (طبقات سلاطین اسلام استانلی لین پول ص ١٤٣) (معجم الانساب زامباور ص ٣٤١ و...).و رجوع به «اتابکان الجزیره و شام » در همین لغت نامه و اخبارالدولة السلجوقیة چ لاهور ص ١٠٨ و ١٩٦ شود.
عمادالدین زنگی . [ ع ِ دُدْ دی ن ِ زَ ] (اِخ ) شاهنشاه بن محمدبن زنگی بن مودودبن زنگی بن آق سنقر، ملقب به عمادالدین . وی سومین از اتابکان سنجار بود و در سال ٦١٦ هَ . ق . در آن ناحیه سلطنت کرد. (از معجم الانساب زامباور ص ٣٤١). و رجوع به «اتابکان سنجار» شود.