فوستل دو کولانژ
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
فوستل دو کولانژ. [ ت ِ دُ ] (اِخ ) نوما - دنی . از مورخان فرانسوی است که کتابی درباره ٔ تمدن قدیم نگاشته است . وی ازجمله ٔ پیروان شیوه ٔ تاریخ نویسی دقیق و تحقیقی است . معتقد بود که مورخ باید آنچه را از مدارک موجود آشکارا میتوان دریافت اقتباس کند و از خویشتن بر آن چیزی نیفزاید. در فن تجزیه و تشریح مطالب نیز هیچ یک از مورخان به پایه ٔ او نرسیده اند. وی علاوه بر تاریخ نویسی در نویسندگی نیز استاد بود، چنانکه هرگاه احیاناً زمانی در آثار گرانبهای او از لحاظ تاریخی اشتباهاتی یافته شود باز هم مانند آثار مونتسکیو و میشله دارای ارزش ادبی است . (از مقدمه ٔنصراﷲ فلسفی بر ترجمه ٔ تمدن قدیم فوستل دو کولانژ). نوما دنی فوستل دو کولانژ مورخ و محقق فرانسوی تنها در نظر خواص اهل علم سرشناس است . وی در پاریس به سال ١٨٣٠ م . متولد شد و در ١٨٦٠ به سن سی سالگی به معلمی ادبیات در دانشگاه استرازبورگ منصوب شد و پس از ده سال در ١٨٧٠ معاون دارالمعلمین عالی پاریس شد. در ١٨٧٨ استاد دارالعلم ادبی پاریس گردید. در ١٨٨٠ رئیس دارالمعلمین عالی پاریس شد و سه سال در این مقام بود وعاقبت در سال ١٨٨٩ درگذشت . تمام عمر او به تحصیل و تعلیم گذشت و کتاب تمدن قدیم نخستین اثر اوست که در سال ١٨٦٤ انتشار یافت، و یکی از سلسله کتاب هایی است که در «تاریخ سازمانهای سیاسی فرانسه » نوشت که یک جلد دیگر آن در سال ١٨٧٤ انتشار یافت و پس از آن پنج جلد دیگرش به چاپ رسید. موضوع این دوره تاریخ فرانسه است . آثار او نتیجه ٔ مطالعه و پشتکار طولانی است که سالیان دراز عمر او را بدین کار اختصاص داده است . گذشته از اعتبار مطالب، هنر بزرگ فوستل دو کولانژ قدرت انشاء و نویسندگی اوست که به هیچ وجه حشو و زائدی در سراسر مؤلفاتش نتوان یافت . (از مقدمه ٔ سعید نفیسی بر ترجمه ٔ تمدن قدیم فوستل دو کولانژ از نصراﷲ فلسفی ).