قاضی عبدالعزیز

قاضی عبدالعزیز. [ ع َ دُل ْ ع َ ] (اِخ ) عبدالعزیزبن نحریربن عبدالعزیزبن براج شامی حلبی طرابلسی، مکنی به ابوالقاسم و مشهور به ابن البراج و ملقب به قاضی و سعدالدین و موصوف به عزالدین وعزالمؤمنین . از اکابر فقهای امامیه ٔ اواخر قرن پنجم هجرت و از وجوه و اعیان و از تلامذه ٔ سید مرتضی علم الهدی بوده و به همین جهت لقب غلام المرتضی نیز داشته است چه آنکه لفظ غلام در اصطلاح رجالی و درایه شاگردو تلمیذ را گویند و گویا او را خلیفة المرتضی گفتن چنانکه در بعض مواضع به نظر رسیده به جهت نیابت وی از طرف سید مرتضی در تدریس بوده است . به هرحال بعد ازوفات سید مرتضی به درس شیخ طوسی حاضر شده مراتب علمیه را تکمیل نموده و از طرف شیخ در بلاد شام نیابت داشته و به همین جهت در کلمات بعضی از اجله بخلیفة الشیخ هم ملقب بوده و گاهی ابوالصلاح حلبی را نیز خلیفة الشیخ گویند و بنا به تصریح راوندی مراد شیخ طوسی ازکلمه ٔ شیخ فاضل در اوائل بعضی از کتابهای خود همین قاضی ابن البراج است . باری ابن براج از دو استاد معظّم خود و از ابوالصلاح تقی و ابوالفتح کراچکی روایت کرده و شیخ عبدالجبار مفید راضی که در ولایت ری فقیه امامیه بوده و جمعی از اکابر وقت نیز از وی روایت میکنند و قضاوت ابن البراج در طرابلس ٢٠ یا ٣٠ سال بوده و به همان جهت به لقب قاضی شهرت یافته بلکه کلمه ٔ قاضی در کتب فقهی در صورت اطلاق و نبودن قرینه راجع به همین ابن البراج است و بس . او را در اصول و فروع تألیفاتی است . از آنجمله است : ١- جواهر الفقه که با چند کتاب دیگر مجموعاً به نام جوامع الفقه در ایران چاپ شده . ٢- روضة النفس . فی احکام العبادات . ٣- شرح جمل العلم و العمل سید مرتضی . ٤- عماد المحتاج فی مناسک الحاج . ٥- الکامل . ٦- المعالم . ٧- المعتمد. ٨- المغرب . ٩- المنهاج . ١٠- الموجز. ١١- المهذب . این هفت کتاب اخیر همه در فقه است و کتابی هم در کلام داشته است . وفات او شب جمعه ٔ نهم شعبان ٤٨١ هَ . ق . در حدود ٨٠سالگی در طرابلس واقع گردید. رجوع به روضات الجنات ص ٣٥٤ و مستدرک الوسائل ص ٤٨٠ و هدیة الاحباب ص ٥٠ و ریحانة الادب ج ٥ ص ٢٦٦ و ابن براج قاضی سعدالدین شود.

قاضی عبدالعزیز. [ ع َ دُل ْ ع َ ] (اِخ ) ابن محمد ملقب، به ابن جماعة. رجوع به ابن جماعة ابوعمرو شود.

قاضی عبدالعزیز. [ ع َ دُل ْ ع َ] (اِخ ) ابن حسین بن حباب . رجوع به قاضی جلیس شود.