قرطاجنة

قرطاجنة. [ ق َ ن َ ] (اِخ ) کارتاژ. و آن را قرطاجنه ٔ اندلس گویند. شهری است در اسپانیا بر کنار دریا که لنگرگاه و مرکز صنعتی است . در این شهر کلیسای بزرگی از قرن سیزدهم م . و آثاری از رومانیهاست . این شهر را سردار قرطاجنه ای هسدروبعل به سال ٢٤٣ ق .م . بنیاد کرد و به نام قرطاجنه ٔ نو نامیده شد. در عهد رومانیها و اعراب این شهر عظمت و رونق گرفت و به سال ١٢٦٩م . به اسپانیا داخل گردید. جمعیت آن به سال ١٩٥٤م . پنجاه هزار نفر بود. (الموسوعة العربیة). رجوع به کارتاژ شود.

قرطاجنة. [ ق َ ن َ ] (اِخ ) روستای کوچکی بود در خلیج تونس، و آن را قرطاجنه ٔ تونس گویند. در ده میلی شمال پایتخت تونس گروهی از کنعانیان که به سرکردگی ملکه ٔ فنیقی دیدو از صور بیرون شدند آنجا را بنیاد کردند. این ده به نهایت درجه ٔ نیرو و ثروت رسید و در کنار دریای سفید تمدن شگرفی را به وجود آورد و در قرن ششم ق . م . پس از آنکه شهر صور به بابل تسلیم شد قرطاجنه مرکز مستعمرات کنعانی در شمال آفریقا و اسپانیا گردید. گویند جمعیت این شهر به هفتصدهزار تن بالغ میگردید. نوع حکومت آن جمهوری اشرافی بود که دو حاکم که مدت حکومت هر یک، یک سال است آن را اداره میکردند و دارای مجلس سنا مرکب از سیصد نماینده بود، که تا آخر عمر به نمایندگی انتخاب میگردیدند. مردم آن دین کنعانیان را داشتند و بعل و ملقرت صور را میپرستیدند و آدمیان قربان میکردند. لشکریان آن را جیره خواران تشکیل میدادند ولی نیروی واقعی آن در ناوگان دریایی نیرومند و بازرگانی وسیع آن نهفته بود. صادرات بازرگانی آن تا قصدیر که معتقدند در جنوب غربی انگلستان (کورنویل ) یا جنوب غربی اسپانیا قرار دارد میرسید. این شهر با یونان در لیبی و در صقلیه (سیسیل ) به مبارزه برخاست و به سال ٥٣٦ ق .م . مردم آن کوشش یونانیان را برای پیاده شدن در کورسیکا به شکست منجر ساختند و به سال ٤٨٠ ق .م . یونانیان از کوشش مردم قرطاجنه برای تصرف بقیه ٔ سیسیل جلوگیری کردند. آنگاه مردم قرطاجنه با رومیان به پیکار پرداختند. در جنگ دریائی نخستین (٢٦٨ - ٢٤١ ق .م .) مردم قرطاجنه به سرکردگی هملقاربرکه شکست خوردند و مجبور شدند که دژها و استحکامات نظامی خود را در جنوب سیسیل از دست بدهند. اینان در اسپانیا شالوده ٔ یک امپراطوری راریختند و از آنجا ابن هملقارحانی بعل جنگ دوم (٢١٨ -٢٠٢ ق .م .) را رهبری کرد و از جبال پیرنه و آلپ عبور کردند و به رومیها شکستهای فاحش وارد ساختند ولی رومیها به قرطاجنه یورش بردند و ابن هملقار ناگزیر شد که به افریقا بازگردد. قرطاجنیان در زاما (الجزایر) به سال ٢٠٢ ق .م . شکست خوردند و به سال ١٤٦ ق .م . رومان ها آن شهر را پس از محاصره ٔ طولانی که مردم از خودمقاومت های قهرمانانه بروز دادند ویران ساختند. و به سال ٤٥ ق .م . قیصر گروهی از رومیان را بر آن حکومت داد و این شهر رونق و اعتبار یافت . فندال به سال ٤٣٩م . آن را تصرف کرد و به سال ٥٥٣ م . به امپراطوری بیزانس پیوست . اعراب به سال ٦٩٨ م . آن را فتح کردند و در این گیرودار متحمل زیانهای فاحشی گردید. در این شهر قدیس لویی نهم امپراطور فرانسه به سال ١٢٧٠ م . وفات یافت . وی سرکردگی جنگ صلیبی را به عهده داشت و چون فرانسویان تونس را تصرف کردند در قرطاجنه کلیسای بزرگی به نام وی بنا کردند که در آن کاخ پادشاهی قرارداشت . (الموسوعة العربیة). و رجوع به کارتاژ شود.