قهر
/vâže/
لغتنامه دهخدا
(قَ) [ ع. ]<BR>۱- (مص م.)عذاب کردن، تنبیه ک ردن.<BR>۲- (اِمص.) ظلم و زور.<BR>۳- توانایی، چیرگی.<br>
فرهنگ فارسی معین
و تهر (~ُ تَ) (ص.) (عا.) قهر توأم با خشم و اعتراض.
و تند (قَ رُ تُ)(ص.)(عا.)خشم و غضب.
(قَ) [ ع. ] ۱- (مص م.)عذاب کردن، تنبیه ک ردن. ۲- (اِمص.) ظلم و زور. ۳- توانایی، چیرگی.
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
قهر. [ ق َ هََ ] (اِخ ) موضعی است . شاعری در شعر خود آن را آورده است . (از معجم البلدان ).
قهر. [ ق َ ] (ع مص ) چیره شدن و غلبه کردن . (از اقرب الموارد) (منتهی الارب ) (ناظم الاطباء) (آنندراج ). ◄ خوار کردن . (ترجمان علامه ترتیب عادل ). ◄ آتش گرفتن گوشت و آب از آن روان شدن . (منتهی الارب ) (اقرب الموارد): قُهِر اللحم (بطور مجهول )؛ گرفت او را آتش و روان شد از وی آب . (منتهی الارب ). ◄ (اِمص ) چیرگی . (منتهی الارب ) (ناظم الاطباء). غلبه . (ناظم الاطباء). ◄ زبردستی . (ناظم الاطباء) (آنندراج ). ◄ ظلم و جور و ستم و تعدی . ◄ توانایی و قوت . ◄ انتقام . ◄ سختی و درشتی . ◄ آزار. ◄ عذاب . ◄ تعذیب و عقوبت و سیاست و تنبیه . ◄ غضب و خشم و کین . ◄ خشم از روی ناز. (ناظم الاطباء). ◄ در تداول خلاف صلح و آشتی . ◄ (اصطلاح عرفان ) تأیید حق باشد بفنا کردن مرادها و بازداشتن نفس از آرزوها: هو القاهر فوق عباده . (فرهنگ فارسی معین از هجویری تاریخ تصوف غنی ص ٦٥٢).
قهر. [ ق َ ] (اِخ ) موضعی است . مزاحم عقیلی در شعر خود از آن یاد کند. (از معجم البلدان ).
واژگان فارسی سره واژهدان
ناآشتی، کین، سختی، رویگردان، درشتی، خشمگینی، خشم، پرخاش
واژگان قرآن
وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ «قهر» و «غلبه» گر چه یک معنا را مى رسانند، ولى از نظر ریشه لغوى با هم تفاوت دارند. قهر و قاهریت به آن نوع غلبه و پیروزى گفته مى شود که طرف، هیچ گونه مقاومتى نتواند از خود نشان دهد. ولى در کلمه «غلبه» این مفهوم وجود ندارد و ممکن است بعد از مقاومت هایى، بر طرف، پیروز گردد. به تعبیر دیگر، شخص قاهر به کسى مى گویند که برطرف مقابل آن چنان تسلط و برترى داشته باشد که مجال مقاومت به او ندهد، درست مانند ظرف آبى که بر شعله کوچک آتشى ریخته شود که در دم آن را خاموش کند. بعضى از مفسران معتقدند: «قاهریّت»، معمولاً در جایى به کار برده مى شود که طرف مقابل موجود عاقلى باشد، ولى «غلبه» اعم است و پیروزى هاى بر موجودات غیر عاقل را نیز شامل مى شود.(22)