لاذقیه

لاذقیه . [ ذِ قی ی َ ] (اِخ ) شهری است از شام بر کران دریای روم و اندروی مسلمانانند. شهری است با نعمت بسیار و کشت و برز بسیار و خواسته های بسیار. (حدود العالم ). لااُدیسه . (دمشقی ). نام چند شهر مسمی به لااُدیسه و بالاخص نام لاتاکیه . و این در جنوب آسیةالصغری است . یاقوت در معجم البلدان گوید لاذقیه شهری است بر ساحل دریای شام و از اعمال حمص شمرده شود و به مغرب جبلة واقع و میان آن دو، شش فرسنگ مسافت است و اکنون (بروزگار یاقوت ) از اعمال حلب بشمار است .بطلمیوس در کتاب الملحمة گوید مدینة لاذقیة طولها ثمان و ستون درجة و عشرون دقیقة و عرضها خمس و ثلاثون درجة وست دقائق فی الاقلیم الرابع طالعها القوس، عشرون درجة من السرطان . مدینة عتیقة رومیة. فیها ابنیة قدیمة مکینة و هو بلد حسن فی وطاء من الارض و له مرفأجید محکم و قلعتان متصلتان علی تل مشرف علی الربض و البحر علی غربیها و هی علی ضفته و لذلک قال المتنبی : و یوم جلبتها شعث النواصی معقدة السبائب للطرّاد و حام بها الهلاک علی اناس لهم باللاذقیة بغی عاد فکان الغرب ُ بحراً من میاه و کان الشرق بحراً من جیاد. ... و قال المعری الملحد اذ کانت اللاذقیة بیدالروم بها قاض و خطیب ٌ و جامعٌ لعباد المسلمین اذا ادنوا ضرب الروم النواقیس کیاداً لهم . فقال : فی اللاذقیة فتنة ما بین احمد و المسیح هذا یعالج دُلبةَ والشیخ من حنق یصیح . الدلبة، الناقوس - والشیخ الذّی یصیح، اراد به المؤذن ... قال ابن فضلان و اللاذقیة مدینة قدیمة سُمیّت باسم بانیها و رأیت بها فی سنة ٤٤٦ اعجوبة و ذلک ان المحتسب یجمع القحاب و الغرباء المؤثرین للفساد من الروم فی حلقة و ینادی علی کل واحد منهم و یزایدون علیها الی دراهم ینتهون الیها لیلتها علیه و یأخذونهم الی الفنادق التی یسکنها الغرباء بعدان یأخذ کل واحد منهم من المحتسب خاتم المطران حجة معه و یعقب الوالی له فانه متی وجد انساناً مع خاطئة و لیس معه خاتم المطران الزم خیانة... و من هذه المدینة اعنی اللاذقیة خرج نیقولاوس صاحب جوامع الفلسفة و توفلس صاحب الحجج فی قدم العالم ... . (معجم البلدان ). در ذیل معجم البلدان یعنی منجم العمران چنین آمده است : ذکرها فی الاصل و قال غیره، هی مدینة قدیمة علی ساحل البحر المتوسط علی الشمالی الغربی من الرأس الداخل فی البحر بینها و بین مینائها مقدار نصف ساعة و هی من ابنیة الفینقیین الکنعانیین او غیرهم و کان اسمها رامانتا و قیل بناها سلوقوس ملک السلوقیین و سماها لاذقیه باسم اُمه سنة ٢٩٠ ق . م . و الظاهر انه جدد بناؤها و لم تزل بید السلوقیین حتی اندثرت ثم انتقلت الی یدالرومانیین و ظلت بایدی الرومانیین الی ان افتتحها المسلمون سنة ١٥ هَ . ق . و لم تزل بایدیهم الی زمن الصلیبیین ثم استولت علیها الافرنج ثم استرجعها الاسلام فی زمن صلاح الدین الایوبی ثم استرجعها الافرنج ثم استولی علیها الملک قلاوون و لم تزل بیدالمسلمین الی الان و لم تکن فی جمیع هذه التواریخ ذات اهمیة تستحق الذکر و کانت تارة تتبع حلب و تارة لطرابلس و تارة لحمص و آخرا کانت تابعة لطرابلس ثم فی ایام مدحت پاشا صارت بهمته متصرفیة و بها کثیر من الاَّثار القدیمة و اراضیها کثیرةالخصابة من حواصلها انواع الحبوب و القطن و العسل و الزیت و السمن و الشمعو التبغ و هو معظم تجارتها و اهالیها فی غایة اللطف و دماثة الاخلاق و اکرام الضیف و عددهم نحو ١٥ الف نسمة اکثرهم مسلمون و به عدة مکاتب و ابنیة جمیلة و ساحلها به نحو ٦٠ قریة من قری النصیریة و الی الشمال الشرقی منها مقاطعة البهلولیة تحتوی علی ٧٤ قریة و اهلها کلهم نصیریة ایضاً و الی الجهةالشمالیة الشرقیه منها ایضاً جبل الاکراد به نحو ١٢٠ قریة و مزرعة بها عدة عشائر من المسلمین و بها ایضاً اکراد نصیریة و ارمن و هواء اللاذقیة فی غایة الجودة. (منجم العمران ). و لاذقیه همان لیسه ٔ اروپائی است . قفطی در شرح حال برقلس گوید قال المختاربن عبدون ابن بطلان الطبیب ... ان ّ برقلس هذا، کان من اهل اللاذقیة و این برقلس از مردم لیسه است .