ماخولیا

ماخولیا. (معرب، اِ) بمعنی مالیخولیاست که خلل و کوفت دماغی و سودا و خیال خام باشد. گویند یونانی است و بعضی گویند عبری است واﷲ اعلم . (برهان ). مأخوذ از یونانی بمعنی مالیخولیا و خلل و کوفت دماغی و سودا و خیال خام . (ناظم الاطباء). مخفف مالنخولیا لغت یونانی است بمعنی مرضی که در دماغ بهم می رسد و ترجمه ٔ این خلط سیاه بود چون مرض مذکور سوداوی است لهذا باین نام خواندند از عالم تسمیه الشی ٔ باسم مادثه و مالیخولیا چنانکه مشهور شده غلط است . و در حدود الامراض نوشته که لفظ یونانی است و بعد لام اول نون است (یعنی مالنخولیا) و قیل یای تحتانی (یعنی مالیخولیا) و آن نوعی از جنون است که در فکر بهمرسد مگر صاحبش ایذا بکسی نمی رساند. (غیاث ). وسواس سوداوی . ماخول . مالنخونیا. ملانخلیا. مالیخولیا. (یادداشت به خط مرحوم دهخدا) : ماخولیای کفر تبه کرد مغز تو جستم علاج تو به سر تیغ هندوی . سوزنی . از تنور گرم سر ماخولیای مهتری حاسدان جاه او را خامسوز آید فطیر. سوزنی . هست دلش در مرض از سر سرسام جهل این همه ماخولیاست صورت بحران او. خاقانی . گفتم این ماخولیا بود و محال هیچ گردد مستحیلی وصف حال . مولوی . از مایه ٔ بیچارگی قطمیر مردم می شود ماخولیای مهتری سگ می کند بلعام را. سعدی . به دود آتش ماخولیا دماغ بسوخت هنوز جهل مصور که کیمیائی هست . سعدی . انصاف از این ماخولیا چندان فروگفت که بیش طاقت گفتنش نماند. (گلستان چ یوسفی ص ١١٧). ماخولیا گر نیستم جویم چرا خونخواره ای کو قصد جان من کند من جان برای او دهم . ملا وحشی (از آنندراج ).

مالیخولیا، سودا، خیال خام سخنان پریشان، پریشان‌گفتار