محشر

محشر. [ م َ ش َ / ش ِ ] (ع اِ) جای گرد آمدن . (مهذب الاسماء) (دهار). گردآمدن جای . روز قیامت . (منتهی الارب ) (ناظم الاطباء). جای گرد آمدن مردم در روز قیامت . (غیاث ). روز رستخیز. آن روز که مردمان را گرد آرند. (یادداشت مرحوم دهخدا) : چو پیش آرند کردارت به محشر فرومانی چو خر به میان شلکا. رودکی . به محشر ببوسند هارون و موسی ردای علی و آستین محمد. ناصرخسرو. ساحل تو محشر است نیک بیندیش تا به چه بار است کشتیت متحمل . ناصرخسرو. چه داری جواب محمد به محشر چو پیش آیدت هان و هین محمد. ناصرخسرو. آن شاه که وقف کردیزدان بر نامش ملک تا به محشر. مسعودسعد. گرد خلافت ار برود در دیار خصم بی کار ماند آنجا تا محشرآینه . خاقانی . همین بس در بهارستان محشر خون بهای من غبارش بوی گل شد در رکاب و کرد جولانش . خاقانی . حدیث فقر در دفتر نگنجد حساب عشق در محشر نگنجد. عطار. به ره بهشت فردا نتوان شدن ز محشر مگر از دیار دنیا که سر دو راه داری . سعدی (کلیات چ فروغی ص ٦٧٤). گر به محشر خطاب قهر کنند انبیا را چه جای معذرت است . سعدی . آن زمان را محشر مذکوردان و آن گلوی راز گو را صور دان . مولوی . با زبان حال می گفتی بسی که ز محشر حشر را پرسد کسی . مولوی . - بامداد محشر ؛ صبح قیامت : ز آن می که ریخت چشمت در کام جان سعدی تا بامداد محشر در سر خمار دارم . سعدی . - ترازوی محشر ؛ میزان اعمال : شد وقت چون ترازو و شاه جهان به عید خواهد می گران چو ترازوی محشرش . خاقانی (دیوان ص ٢٢٨). رجوع به ترازو شود. - دشت محشر ؛ صحرای محشر. دشت قیامت : وادی چو دشت محشر و بختی روان چنانک کوه گران که سیر بود روز محشرش . خاقانی . - روز محشر ؛ روز رستخیز. روز قیامت : هیچ به ابوبکر و با عمر لجاج نیست امروز و نه روز محشرم . ناصرخسرو. با دل و عقل و با کتاب و رسول روزمحشر که داردت معذور. ناصرخسرو. خداوند آن خانه آزاد گردد هم امروز اینجا و هم روز محشر. ناصرخسرو. شبی چون کار عاصی روز محشر... (کلیله و دمنه ). وادی چو دشت محشر و بختی روان چنانک کوه گران که سیر بود روز محشرش . خاقانی . عید باقی ساز کز ساعات روز عمر تو ساعتی را هفته ای از روز محشر ساختند. خاقانی . گدایانی ببین در روز محشر به تخت ملک بر چون پادشاهان . سعدی . خنک روز محشر تن دادگر که در سایه ٔ عرش دارد مقر. سعدی . مست می بیدار گردد نیم شب مست ساقی روز محشر بامداد. سعدی . - صبح محشر ؛ بامداد قیامت : صبح محشر دمید و ما در خواب بانگ زن خفتگان عالم را. خاقانی . به بهترین خلف و اربعین صباح پدر به صبح محشر و خمسین الف روز حساب . خاقانی . - صحرای محشر ؛ صحرای قیامت . دشت محشر. آنجا که مردمان روز رستاخیز در آن گرد آیند : کسی دید صحرای محشر به خواب مس تفته روی زمین ز آفتاب . سعدی . دگر ره به کتم عدم دربرد وز آنجا به صحرای محشر برد. سعدی . - عرصه ٔ محشر ؛ فضا و ساحت و دشت قیامت : و ملاقات جز در عرصه ٔ محشردست نمیدهد. (انوار سهیلی ). - محشر اکبر ؛ محشر کبری . روز قیامت : و این داوری به محشر اکبر حوالت کنم . (سندبادنامه ص ٢٤٨). - محشرکبری ؛ در تداول جای پر ازدحام و انبوه از مردمان . ◄ شور و غوغای مردمان . (ناظم الاطباء): محشری است ؛ ضوضائی است . غوغائی است . (یادداشت مرحوم دهخدا). ◄ اتلاف ستور از سختی فصل . (ناظم الاطباء).