مشرف
/vâže/
لغتنامه دهخدا
(مُ رِ) [ ع. ] (اِفا.)<BR>۱- کسی یا چیزی که از بلندی بر کسی یا چیزی دیگر مسلط باشد.<BR>۲- ناظر، نگرنده.<br>
فرهنگ فارسی معین
(مُ رِ) [ ع. ] (اِفا.) ۱- کسی یا چیزی که از بلندی بر کسی یا چیزی دیگر مسلط باشد. ۲- ناظر، نگرنده.
(مُ شَ رَّ) [ ع. ] (اِمف.) شرف یافته، بلندپایه شده.
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
مشرف . [ م ُ ش َرْ رَ ] (ع ص ) بزرگی داده شده . (غیاث ). بزرگ . (منتهی الارب ) (ناظم الاطباء). بزرگ داشته . حرمت کرده . (یادداشت به خط مرحوم دهخدا). بزرگ . سرافرازی دهنده و بزرگی دهنده و سرافراز. (از ناظم الاطباء). - مشرف ساختن ؛ مشرف کردن . (ناظم الاطباء). - مشرف شدن ؛ سرافراز شدن . (ناظم الاطباء) : و به حضور آن عزیزان که ... مشرف شدم . (مجالس سعدی ). به امیدی که با لعل لبت خواهد مشرف شد می از کام صراحی رفته در پیمانه خواهد شد. ملا نظمی (از آنندراج ). - مشرف کردن ؛ سرافراز کردن . سرافرازی دادن .(از ناظم الاطباء). - مشرف گردانیدن ؛ بزرگ گردانیدن . بزرگ داشتن کسی را : و شریف آن کس تواند بود که خسروان روزگار وی را مشرف گردانند. (کلیله و دمنه ). سلطان او را در مسند حکم بنشاند و به خلعت وزارت مشرف گردانید. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی چ ١ ص ٣٦٤). - مشرف گشتن ؛ بزرگی یافتن : به پیغمبر عرب یکسر مشرف گشت و فر او ز ترک و رومی و هندی و سندی گیلی و دیلم . ناصرخسرو (دیوان چ تقوی ص ٢٦٩). مشرف گشته ای تا تو گرامی گشته ای از حق مکرم بوده ای تا بوده ای وینها تو را در شان . ناصرخسرو (ایضاً ص ٣٦٣). ◄ کنگره دار. دندانه دار. دندانه دندانه . مضرس : مشرف الاوراق ؛ با برگهای کنگره دار. مشرف الورق ؛ با برگ کنگره دار. مانند برگ گزنه . (یادداشت به خط مرحوم دهخدا): ورقة مشرف [ ای ورق ایریغارون ]. (ابن البیطار، یادداشت به خط مرحوم دهخدا). و لها [ لجاوشیر ] ورق ... مستدیر مشرف ذوخمس شرف . (ابن البیطار ایضاً). وله [ لرعی الحمام ] ورق مشرف . (ابن البیطار ایضاً). ورقه [ ورق سقولوقندریون ] مشرف مثل الورق البسفایج .
مشرف . [ م َ رَ ] (ع اِ) جای بلند. (غیاث ). بلندی زمین و جای بلند. (منتهی الارب ) (ناظم الاطباء). و رجوع به مُشرِف و دزی شود.
مشرف . [ م ُ رَ ] (ع اِ) منظر بر بلندی . (منتهی الارب ). منار وبرج و هر منظری که بر بلندی باشد. (ناظم الاطباء).
مترادف و متضاد واژهدان
دیدهور، مجاور، مسلط، نزدیک مراقب، مواظب ناظر، مباشر
مفتخر، سرافراز بلندپایه آستانبوسی، شرفیاب
واژگان فارسی سره واژهدان
فراتر، جای بلند، برفراز
فرهنگ نامهای فارسی
نام مردانه