ممقانی

ممقانی . [ م َ م َ ] (ص نسبی ) منسوب به ممقان . - مثل سرباز ممقانی ؛ سخت مبرم و مصر و متعب در مطالعه ٔ دین از مدیون . (یادداشت مرحوم دهخدا).

ممقانی . [ م َ م َ ] (اِخ ) مامقانی . شیخ محمدحسن بن ملا عبداﷲبن محمدباقر مامقانی الاصل و المولد، نجفی المسکن و المدفن . از متبحرین علمای امامیه ٔ اوایل قرن چهاردهم هجری است . عالمی ربانی و فقیهی کامل صمدانی و ادیبی لغوی اصولی و عابد و زاهدو متقی و مردی متواضع بوده است و نسبت به اهل علم وسادات محبتی مفرط داشته و در انجام وظایف اسلامیه و ایصال حقوق دینیه به مصارف مقرره ٔ شرعیه نهایت اهتمام و احتیاط را داشته است . نخست نزد شیخ مرتضی انصاری و پس از درگذشت او در حوزه ٔ درس سیدحسین کوه کمری و برخی اکابر دیگر تلمذ کرد و سپس خود به تدریس و تصنیف اشتغال داشت تا روز هجدهم محرم ١٣٢٣ هَ . ق . در نجف اشرف وفات یافت . (از ریحانةالادب ج ٥ ص ١٥٩ - ١٦٠).

ممقانی . [ م َ م َ ] (اِخ ) حاج شیخ عبداﷲبن محمدحسن بن ملا عبداﷲ مامقانی الاصل و الشهره . از اکابر و فحول علمای امامیه . در ربیعالاول ١٢٩٠ هَ . ق . در نجف متولد شد و به تحصیلات مقدماتی پرداخت و سپس به فراگرفتن علوم عالی فقهی روی آورد و به سبب روشن بینی و فراست بسیار به تحریر شرح و تألیف کتب مهم دینی روی آورد و آثار بسیار ارزنده از خود برجای نهاد که از آن جمله است : ارشاد المتبصرین، تحفةالخیرة فی احکام الحج و العمرة، تحفةالصفوة فی الحبوة، تنقیح المقال فی احوال الرجال، الدر المنضود فی ضیغ الایقاعات و العقود، سراج الشیعة، السیف البتار فی دفع شبهات الکفار، مرآة الرشاد فی الوصیة الی الاحبة و الاولاد، مرآة الکمال لمن رام درک مصالح الاعمال، المسائلی البصریة، مطارح الافهام فی مبانی الاحکام، مقیاس الهدایه فی علم الدرایة، مناهج المتقین فی فقه ائمة الحق الیقین، منتهی المقاصد الانام فی نکت شرایع الاسلام، نتایج التنقیح، نهایة المقال فی تکملة غایة الاَّمال و بسیاری رسالات . وفات وی در پانزدهم شعبان ١٣٥١ هَ . ق . در نجف روی داده است . (از ریحانةالادب ج ٥ صص ١٥٧ - ١٥٩).