موسی جارا

موسی جارا. [ سا رُل ْ لاه ] (اِخ ) ابن فاطمه ٔ ترکستانی قازانی تاتاری، شیخ اسلام روسیه پیش از انقلاب بلشویکی بود و در سال ١٢٩٥ هَ . ق . / ١٨٧٨ م . در روستوف دون روسیه به دنیا آمد و در فقه عربی و معارف اسلامی متبحر شد و به امامت مسجد جامعالکبیر پطروگراد رسید و به حج رفت و سه سال در مکه مجاور گشت . آنگاه به دیار خود برگشت و در پطروگراد چاپخانه ای بنیان نهاد و در چاپ و نشر آثار زبان های عربی و فارسی و تاتاری و ترکی و روسی و جز آن خدمتی شایان کرد، ولی با نشر کتابی به زبان ترکی درباره ٔ انقلاب مورد خشم حکومت بلشویک قرار گرفت و چاپخانه اش تعطیل و خودش زندانی گشت و پس از آزادی به ترکستان غربی و ترکستان شرقی و چین و افغانستان افتاد و در بلاد اسلامی چون هند و سپس ایران و عراق رفت و جزیرةالعرب و مصر و تمام ترکیه و ترکستان غربی را سیاحت کرد و در جنگ جهانی دوم در هند به زندان انگلیسها افتاد. و بعد به مصر رفت و در سال ١٣٦٩ هَ . ق . در قاهره درگذشت . از آثار اوست : ١ - تاریخ القرآن و المصاحف . ٢ - شرح ناظمةالزهر. ٣ - الوشیعة فی نقض عقائدالشیعه . ٤ -عده ای رساله در زمینه های دیگر. (از الاعلام زرکلی ).