نصر سامانی

نصر سامانی . [ ن َ رِ ] (اِخ ) (امیر...) ابن احمدبن اسماعیل، ملقب به امیرسعید و مکنی به ابوالحسن و مشهوربه امیر نصر سامانی، وی سومین و معروفترین سلاطین سامانی است، به سال ٢٩٣ هَ . ق . در بخارا تولد یافت و پس از پدرش احمد که در سال ششم سلطنت به دست غلامان خویش کشته شد - به سال ٣٠١هَ . ق . - در سن هشت سالگی به شاهی نشست و مدت سی سال حکمرانی کرد، در عهد امارت او منصوربن اسحاق سامانی در خراسان دعوی امیری کرد و مغلوب گشت و نیز ماکان کاکی سردار دیلمی که به تصرف خراسان تاخته بود کشته گشت . در پایان سلطنت و عمر امیر نصر مورخان اختلاف کرده اند، گروهی مرگ او را به سال ٣٣٠ یا بر اثر مرض سل نوشته اند و گروهی آورده اند که چون امیرنصر مذهب اسماعیلی پذیرفته بود امرای سپاه با او به مخالفت برخاستند و فرزندش نوح را به امارت نشاندند و امیرنصر را زندانی کردند و وی درسال ٣٣١ در زندان وفات یافت . امیرنصر به اتفاق مورخان پادشاهی دانش پرور بود، ابوالفضل بلعمی و جیهانی ومصعبی وزارت او داشتند، و رودکی معاصر و مداح وی بود. ابن اثیر مدت حکمرانی او را سی سال و ٣٣ روز و طول عمرش را ٣٨ سال ثبت کرده است . رجوع به تاریخ گزیده ص ٣٨٩ و الاعلام زرکلی ج ٨ ص ٣٣٨ و مقدمه ٔ ابن خلدون ج ٤ ص ٣٣٦ و الکامل ابن اثیر ج ٨ ص ١٣٠ و حمزه ص ١٥٠ و ابن الوردی ج ١ ص ٢٧٥ و عتبی ج ١ ص ٣٤٩ و شذرات الذهب ج ٢ ص ٣٣١ وتاریخ مختصرالدول ص ٢٨٧ و لباب الالباب ج ١ ص ٥٢٣ شود.