نظامی عروضی

نظامی عروضی . [ ن ِ ی ِ ع َ ] (اِخ ) احمدبن عمربن علی سمرقندی، مکنی به ابوالحسن و ملقب به نظام الدین یا نجم الدین و معروف به نظامی عروضی، از نویسندگان و شاعران قرن ششم هجری قمری است، وی در اواخر قرن پنجم در سمرقند ولادت یافت . پس از تحصیلات مقدماتی در سالهای ٥٠٤-٥٠٦ عزم خراسان کرد، در آنجا به خدمت عمر خیام و امیر معزی رسید، وی به دربار ملوک آل شنسب وابسته بود و سالها مداحی شاهان آن سلسله می کرد و کتاب معروف خویش مجمعالنوادر، مشهور به چهارمقاله را به نام ابوالحسن حسام الدین علی بن فخرالدوله مسعود برادرزاده ٔ ملک شمس الدین محمدپادشاه غوری تألیف کرد، چهار مقاله که اسم اصلی آن مجمعالنوادر است از متون ادبی مهم زبان فارسی است ودر حدود سالهای ٥٥١-٥٥٢ تألیف شده است . او راست : ایا بدیع زمانه که در سخا و هنر ترا نظیر ندانیم جز نیا و پدر چو هفت هشت حریفیم در یکی خانه شناخته به خراسان به هفت هشت هنر دبیر و شاعر و درزی، طبیب و دانشمند ادیب و نحوی و قوال و گازر، آهنگر سه چاره گنده ٔ نیکو در اوفتاده ستند ز باده های گران مست گشته جای دگر شرابمان برسیده ست و ما ز اندیشه بمانده ایم سرانگشتها به دندان در به یک دو دور دگر هر سه چار گاده شوند به پنج شش من می هفت هشت بنده بخر. (از تاریخ ادبیات در ایران دکتر صفا ج ٢ ص ٩٦١) (لباب الالباب چ نفیسی ص ٦٩٥).