هانری سوم
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
هانری سوم . [ ی ِ س ِوْ وُ ] (اِخ ) (١٢٠٧-١٢٧٢ م .) پادشاه انگلیس، پسر ژان (لاک لاند) پادشاه انگلستان و نوه ٔ هانری دوم بود. در سال ١٢٠٧م . به دنیاآمد و به سال ١٢١٦م . بوسیله ٔ اشراف انگلیس که بر ضدپدرش قیام کرده بودند به پادشاهی نشانده شد. وی با فرانسه جنگ کرد و در جنگهای تایلبورگ و سنت (١٢٤٢م .) مغلوب گردید. سیاست داخلی او نیز مورد رضامندی نبود و چندین بار برخلاف مواد فرمان کبیر رفتار کرد و بدین سبب نارضایی عمومی راجلب کرد. نخستین پارلمان انگلیس در زمان وی به تاریخ یازدهم ژوئن ١٢٥٨ م . در شهر اکسفورد تشکیل گردید. بدین طریق که اشراف، او را به انعقاد مجلسی که به نام پارلمان خوانده شد مجبور کردند و مقرر گردید که مجلس مذکور ٢٤ عضو داشته باشد و نصف این اعضاء را پادشاه و نصف دیگر را اشراف از میان خود انتخاب کنند. مجلس مذکور قوانین اساسی اکسفورد را تهیه و تدوین کرد. در مقدمه ٔ این قوانین وجود و لزوم برقراری فرمان کبیر تأیید گردید و نیز انتخاب و تعیین وزرای دادگستری و دارایی و قضات و مستخدمان ارشد دولت و روساء ادارات به عهده ٔ این مجلس گذارده شد. و مقرر گشت که خود مجلس نیز هر سه سال یک بار تجدید انتخابات کند. اما هانری سوم از امضاء و قبول این قوانین سر باز زد و به حکمیت سنت لوئی پادشاه فرانسه متوسل شد. پادشاه فرانسه موافق میل هانری رأی داد، ولی اشراف زیر بار نرفتند و قیام کردند و میان آنان و پادشاه جنگی در محل لویس درگرفت (١٢٦٤م .) عاقبت اشراف پیروز گردیدند و هانری و پسرش ادوارد اسیر شدند. سرانجام هانری تسلیم شد و بدین ترتیب قانون اساسی در سال ١٢٦٥م . تهیه و تدوین گشت . بر طبق این قانون، پارلمان که نمایندگی تمام طبقات را دارا بود می بایست منعقد گردد و در آن دو عضو اشرافی و دو عضو غیراشرافی از طبقات متوسطبرای هر شهر انتخاب شود. هانری سوم به سال ١٢٧٢م . پس از پنجاه وشش سال پادشاهی درگذشت و پسرش ادوارد اول به جای وی نشست . (تاریخ عمومی قرون وسطی تألیف عبدالحسین شیبانی ج ٢ ص ٢٠٢).
هانری سوم . [ ی ِ س ِوْ وُ ] (اِخ ) (١٥٥١-١٥٨٩م .) پادشاه فرانسه، سومین پسر هانری دوم . در سال ١٥٨٨ م . که در پاریس شورش و انقلاب بود به پادشاهی رسید، لیکن هرج و مرج و عدم امنیت ناشی از انقلاب، فرصت کامرانی به وی نداد و سال بعد یعنی در ١٥٨٩ درگذشت . (از دایرة المعارف بریتانیکا).
هانری سوم . [ ی ِ س ِوْ وُ ] (اِخ ) (١٠١٧-١٠٥٦ م .) معروف به سیاه . پادشاه آلمان، پسر کنراد دوم که در سال ١٣٠٩ م . به جای پدر به تخت نشست . وی مردی لایق و قابل و بعد از اوتون کبیر تنها پادشاهی بودکه توانست قدرت خود را در آلمان و ایتالیا تأمین کند. وی پادشاه بوهم را به پرداخت خراج مجبور کرد و در مجارستان نیز مداخله ٔ سیاسی داشت . وفات او به سال ١٠٥٦ م . اتفاق افتاد. (ازتاریخ عمومی قرون وسطی تألیف عبدالحسین شیبانی ).