واحد سطح
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
واحد سطح . [ ح ِ دِ س َ ] (ترکیب اضافی، اِ مرکب ) واحدی است که برای اندازه گیری سطح اجسام به کار میرود. واحد سطح در دستگاه .S.T.M و .S.K.M متر مربع است . و آن مربعی است که ابعاد آن یک متر باشد. رجوع به متر مربع شود. اضعاف آن که در عمل به عنوان واحد سطح به کار میروند با نشانه های بین المللی آنها عبارتند از: دکامتر مربع (dam٢) که برابر با ١٠٠ متر مربع است . به دکامتر مربع و متر مربع رجوع شود. هکتومتر مربع (hm٢) که برابر ١٠٠٠٠ متر مربع است . رجوع به هکتومتر مربع شود. کیلومتر مربع (km٢) برابر ١٠٠٠٠٠٠ (یک میلیون ) متر مربع است . رجوع به کیلومتر مربع شود. اجزای متر مربع که در عمل به عنوان واحدهای جداگانه ای به کار میروند با نشانه های بین المللی آنها عبارتند از: دسیمترمربع (dm٢) که برابر با ١١٠٠ متر مربع است . رجوع به دسیمتر مربع شود. سانتیمتر مربع (cm٢) که برابر است با١١٠٠٠٠ متر مربع. رجوع به سانتیمتر مربع شود. میلیمتر مربع (mm٢) که برابر است با١١٠٠٠٠٠٠متر مربع. رجوع به میلیمتر مربع شود. واحدهای سطح مربوط به زمین و نشانه های آنها عبارتند از: هکتار (ha) که برابر است با صد آر. رجوع به هکتار و آر شود. آر(a) که برابر است با صدمتر مربع رجوع به آر شود. سانتی آر (ca) که برابر است با ١١٠٠ آر یا یک متر مربع. رجوع به آر و مترمربع شود. واحد سطح در دستگاه .S.G.C سانتیمتر مربع (cm٢) است . رجوع به سطح و سانتیمتر و سانتیمتر مربع شود. واحد سطح اکنون در ایران همان واحدهای سطح سلسله ٔ متری است . واحد سطح در ایران قدیم پای مربع و ارش از واحدهای سطح در عصر ساسانی گریب بوده که بعد بدل به جریب شده و برای اندازه گیری زمین های زراعتی به کار میرفته است و آن را ٢٤٠٠ متر مربع نوشته اند. رجوع به ایران در زمان ساسانیان کریستنسن ص ٤٩٠ و ایران باستان تألیف پیرنیا ص ٢٠٦ شود. واحد اصلی اندازه گیری سطح در حکومت های اسلامی جریب بوده است . رجوع به جریب شود. اجزای جریب یکی قفیز است که با قفیزی که جزء پیمانه ها است تفاوت داشته و برابر١١٠ جریب بوده است . (تاریخ مقیاسات و نقود در حکومت اسلامی . از انتشارات دانشسرای عالی ص ٣٩). رجوع به قفیز شود. دیگر از اجزای جریب عشیر بوده که ١١٠ قفیز بوده است . (تاریخ مقیاسات و نقود در حکومت اسلامی ص ٤٠). واحدهای سطح در انگلستان عبارتند از: ١- اینچ مربع که برابر است با ٦/٤٥ سانتیمتر مربع. رجوع به اینچ شود. ٢- پای مربع که برابر است با ٩/٢٩ دسیمتر مربع. ٣- یارد مربع که برابر است با ٠/٨٣٦ متر مربع. رجوع به یارد شود. ٤- آکر که برابر است با ٤٠٤٦/٨ متر مربع. ٥- میل مربع، رجوع به میل شود. واحدهای سطح در امریکا همان واحدهای انگلیسی هستند و عبارتنداز اینچ مربع، پای مربع، یارد مربع و آکر. واحدهای سطح در ترکیه عبارتند از: ١- واحدهای سطح سلسله ٔ متری . ٢- پیک آرشین مربع که برابر است با ٠/٧٥٧٧ متر مربع. واحدهای سطح در چین عبارتند از: ١- واحدهای سطح سلسله ٔ متری . ٢- پو که برابر است با ١/٦٧ متر مربع. ٣- فون که برابر است با ٤٠ متر مربع. ٤- کَن که برابر است با٦/٧٦ هکتار واحدهای سطح در حبشه همان واحدهای دستگاه متری (سلسله ٔ متری ) است . واحدهای سطح در روسیه عبارتند از: ١- واحدهای سطح سلسله ٔ متری . ٢- خط مربع که برابر است با ٤/٤٥ مترمربع. ٣- بند شست مربع که برابر است با ٦/٤٥ سانتیمتر مربع. ٤- پای مربع روسی که برابر است با ٠/٠٩٢٩ متر مربع. ٥- آرشین مربع که برابر است با ٠/٥٠٥٨ متر مربع. ٦- ورست مربع که برابر است با ١/١٣٨٠٦ کیلومتر مربع. واحدهای سطح در ژاپن عبارتند از: ١- واحدهای سلسله متری . ٢- بو یا تسوبو که برابر است با ٣/٣٠٦ متر مربع. ٣- ری مربع که برابر است با ١٥/٤٢ کیلومتر مربع. واحدهای سطح در روم قدیم عبارتند از: ١- پای مربع که برابر است با ٠/٠٨ متر مربع. ٢- اسکریبولوم که برابر است با ٨/٧٤ متر مربع. ٣- آکتوس مینیموس که برابر است با ٤١/٩٧ متر مربع. ٤- کلیما که برابر است با٣١٤/٧٨ متر مربع. و رجوع به کلیما شود. ٥- آکتوس کوادراتوس که برابراست با ١٢٥٩/١١ متر مربع. ٦- ژوژرم که برابر است با ٢٥١٨/٢١ متر مربع. ٧- سانتوریا که برابر است با ٥٠ هکتار و ٣٦ آر و ٤٢ متر مربع. ٨- سالتوس که برابر است با ٢٠١ هکتار و ٤٥ آرو ٧٠ متر مربع. واحدهای سطح در فرانسه ٔ قدیم عبارتند از: ١- خط مربع که برابر است با ٠/٠٥٠٩ سانتیمتر مربع. ٢- بند شست مربع که برابر است با ٧/٣٧٢ سانتیمتر مربع. ٣- پای مربع که برابر است با ٠/١٠٥٥٢١ متر مربع. ٤- تواز مربع که برابر است با ٣/٧٩٨٧٤٤ متر مربع. ٥- آرپان پاریسی که برابر است با ٣٤/١٩ آر. ٦- آرپان معمولی که برابر است با ٤٢/٢١ آر. ٧- آرپان دریاها و جنگلها که برابر است با ٥١/٠٧ آر. واحدهای سطح در کلده و آشور عبارت بوده اند از: ١- پای مربع که برابر است با ٠/٠١٠٥ متر مربع. رجوع به پا شود. ٢- ارش مربع که برابر است با ٠/٢٩٢ متر مربع. ٣-پلتر مربع برابر است با ١٠/٥٠ آر است . ٤- استاد مربع که برابر است با ٣/٧٨ هکتار. ٥- پرْش گاگار که برابر است با ١٣٦/٠٨ هکتار. و رجوع به واحد طول در آشور و کلده شود. واحد سطح در مصر قدیم پالم مربع و انگشت و ارش شاهی بوده است . رجوع به پالم و انگشت وارش شاهی در ذیل واحد طول مصر قدیم شود. واحدهای سطح در یونان قدیم عبارتند از: ١- پای مربع که برابر است با ٠/٠٨٧٦ متر مربع. ٢- آسن که برابر است با ٨/٧٦ متر مربع. ٣- پلتر مربع یا آرپان که برابر است با ٨٧٦ متر مربع. رجوع به واحد طول در یونان قدیم شود. واحد سطح یهود در قدیم تسماد است که برابر است با سطح میدانی که یک جفت گاو در یک روز میتوانند شخم بزنند. رجوع به تسماد شود.