پسوم

پسوم . [ پْسُم ْ/ پ ِ سُم ْ ] (اِخ ) نام کتابی از عهد عتیق مرکب از ١٥٠ مزمور مقدس که کاتولیکها آنرا بداود نسبت کنند و آنها از حیث زیبائی شعر وخیالات عالی شاهکار شعر تغزلی بشمار است و یهود آن مزامیر را هنوز عالیترین سرود مذهبی دانند و در نزد کاتولیکها نیز آن مزامیر اساس ادب و مراسم دینی قرار گرفته است . آن کتاب را بزبان ما زبور خوانند و مزامیرنیز گویند. در قاموس کتاب مقدس آمده است : مزامیر، اشعار روحانی است که با آواز محض تمجید و تقدیس حضرت اقدس الهی بتوسط آواز مزمار و نی خوانده میشد. کتاب مزامیر به پنج کتاب منقسم و در آخر هر قسمتی لفظ آمین مکرر گشته و اغلب برآنند که این لفظ را جمعکنندگان کتاب در آخر هر کتاب افزوده اند. و ابداً دخلی به مصنف ندارد. خلاصه کتاب اول دارای ٤١ مزمور است که ٣٧ ازآنها منسوب به داود و ٤ که اول و دوم و دهم و سی وسوم باشد به مؤلفان نامعلوم منسوب است . کتاب دومین دارای ٣١مزمور است یعنی از ٤٤ الی ٧٢ که ٧ عدد از آنهامنسوب به بنی قورح و یک مزمور به آساف و ١٨ به داود و سه مزمور به مؤلفان غیرمعروف منسوب است و یک مزمور از برای سلیمان یا از خود سلیمان است و در آخر همین قسم است که میگوید «و تمامی زمین از جلال او پر بشود آمین و آمین دعاهای داودبن یستی تمام شد». کتاب سومین دارای ١٧ مزمور می باشد یعنی از ٧٣ الی ٨٩ که ١١عدد از آنها به آساف و ٣ عدد به بنی قورح و یک مزمور به داود و یکی به هیمان از راحی و بنی قورح و یکی به ایثان از راحی منسوب است . کتاب چهارمین دارای ١٧ مزمور است یعنی از مزمور ٩٠ الی ١٠٦ و باقی به مؤلفان غیرمعلوم منسوب است . کتاب پنجمین دارای ٤٤ مزمور می باشد یعنی از ١٠٧ الی ١٥٠ که پانزده تا به داود و یکی به سلیمان و باقی به مؤلفان غیرمعروف منسوب است و تمامی سرودهای صعود مخصوصاً به اشخاصی که به شهر مقدس بالا میرفتند اختصاص دارد. در این کتاب است مز ١٢٠-١٣٤ و نیز تمامی مزامیر تهلیلیه یعنی ١٤٦ الی ١٥٠ در این کتاب است و همچو خاتمه ٔ کتاب مزامیر می باشد. و تقسیم مزمور فوق به عصر نحمیا منسوب می باشد و در ١ تو١٦:٣٥ و ٣٦ از تسبیحات کتاب چهارمین مزامیر اقتباس شده و همین تقسیم در ترجمه ٔ هفتگانه نیز وارد است لکن برخی از مسیحیان متقدمین آنرا رد نموده گفتند چون با آنچه که در اعمال ١:٢٠ میباشد مخالف است لهذا این تقسیم مناط اعتبار نیست چونکه در آنجا نمیگوید (اسفار یا کتابها) بلکه «لفظ در کتاب زبور» نوشته شده است . بعضی از علما عقیده بر این دارند که تقسیم مسطور فوق، محض مشابهت به اسفار خمسه ٔ موسی می باشد و یا بواسطه ٔ نظام تاریخی یا بواسطه ٔ متابعت و پی درپی آمدن مؤلفین و یا بواسطه ٔ موضوعات و منضمات آنها یا بواسطه ٔ مناسبت از برای پرستش و غیره و غیره می باشد اما بخوبی واضح است که این تقسیم بطور محتاج الیه پرستش وعبادت تقسیم یافته . بعضی از مزمورها که اشاره شد مکرر گشته اند مثل مزمور ١٤ که در ٥٣ تکرار شده و مزمور٤٠ در ٧٠ و تتمه ٔ ٥٧ و ٦٠ در ١٠٨ تکرار شده است و از این دلایل معلوم میشود که کتب منقسمه ٔ پنجگانه بطورمختلف جمع گشته و معین نمودن وقت جمع کردن تمام آنها در یک مجلد خالی از اشکال نیست بلکه امکان ندارد ولی از بعضی از مطالب کتاب چهارم و پنجم مزمور چنان مستفاد میشود که بعد از اسیری بابل جمع شده اند. بهر صورت کتاب مزامیر متدرجاً در یک مجلد جمع و فراهم گشته و متضمن مطالب سالهای عدیده می باشد یعنی از زمان حکومت الهی تا زمان مراجعت نمودنشان از اسیری بابل . عنوانات : هر مزموری را عنوانی است الا٣٤ مزمور که تلمود آنگونه مزامیر را مزامیر یتیمه نامیده برخی را عقیده بر آن است که عبارت «هللویا خدارا تسبیح بخوانید» که در ابتدای بعضی از مزامیر دیده میشود همان عنوان آن مزامیر است . در این صورت شماره ٔ مزامیر یتیمه ٢٤ میشود و اصل این عنوانات بهیچ وجه معلوم نیست لکن بعضی را عقیده این است که جمعکنندگان کتاب آن عنوانات را افزوده اند چنانکه عنوانات اناجیل و تتمه ٔ رساله ها را افزودند. علی ای ّ حال عنوانات مزامیر خیلی قدیم و از برای تفسیر مفید و در جمیع نسخه های عبرانی موجود می باشد لکن معنای بعضی بقدری نامعلوم است که ترجمه ٔ هفتگانه آنرا ترجمه نکرده خلاصه آنچه ما از آنها می فهمیم آن است که بر وضع تقالید مشهوره که قبل از ترجمه ٔ مذکوره شهرت تامی داشته و بروضع آن اسبابی که در وقت خواندن مستعمل بوده و بر طور خواندن و وضع تاریخی و شخصی می آگاهاند و ملاحظات اخیره اختصاص به مزامیر داود دارد و اغلب آنها اشاره به حوادث و وقایع حیات او می باشد و بیشتر آنها حرف به حرف و کلمه به کلمه از اسفار تاریخی استنساخ شده مثل عنوان مزمور ٥٢ که با اشمو ٢٢:٩ و مز ٥٤ که با اشمو ٢٣:١٩ و مز ٥٦ که با اشمو ٢١:١١-١٥ مطابق است . و علماء در خصوص معنی لفظ سلاه اختلاف بسیار دارند و قول معتبر آن است که اشاره به اسبابی است که مختص خواندن میباشد. امری غریب و بسیار عجیب است که مزامیری راکه اسرائیلیان متقی و پرهیزکار قرنهای متعدده قبل از مسیح نگاشتند فعلاً در عبادت کلیسای مسیحی معمول و مناسب ذوق جمیع طوایف مسیحی می باشد و همین مطلب دلیل قوی بر صحت آنها می باشد که الهامی و از جانب خداست و از اعماق قلب انسانی صادر شده از تمامی احساس بنی نوع بشر اخبار می نماید و از شکر و حمد و توبه و حزن و غم و امید و شادی عمومی مطلع میسازد بطوری که در هر زمان و مکان هر نفس ذکیه و متقی مناسبت آنها را ملتفت میشود. و اگر چنانچه بطور شایسته قوت و اثر هر مزموری را احساس نکنیم سببش آن است که جهات و موجبات و اسباب تألیف آنها را ندانسته و نفهمیده ایم چه که مزامیر کلیةً شعر می باشند.علیهذا مفسر شعر نیز باید بطوری احاطه بر احساسات شاعر پیدا نماید که اشعار او را کما هو حقه بتواند تعبیر و تفسیر کند زیرا که بعضی از این مزامیر را جز در اوقات رودادن تجربه و تنگی نتوان فهمید و بعضی را در موقع زحمت و مرارت و غیره و بعضی را در وقت شادی و سرور میتوان فهمید. و هر قدر ما در امر دین اطلاع تام و کامل حاصل نمائیم تعجب و حیرت ما در مناسبت مزامیر میافزاید که چگونه از برای اقسام مختلفه ٔ حیات بنی نوع بشر موافق و مناسب است بدین لحاظ هیچیک از اسفار الهامی جز اناجیل بقدر مزامیر خوانده نمی شود. مزامیر اساس و بنیاد اغلب سرودهای مسیحیان است و در عبادت بالانفراد شخصی و هم در عبادت جماعتی که در تمام جهان بجا آورده می شود مستعمل بوده و هست . و شخص مسیحی بسیار خوشحال خواهد شد وقتی که ببیند که همین مزامیر است که در موسی و داود و آساف مؤثر بوده است . تألیف مزامیر در مدت هزار سال یعنی از ایام موسی تا مراجعت از اسیری تا به ایام عزرا کرده شد ولیکن اکثر آنها در زمان داود و سلیمان تألیف و بر حسب عنوانات آنها هفتادوسه مزمور به داود منسوب است و از آنهاست ٣-٩ و ١١-٤١ و ٥١-٦٥ و ٦٨-٧٠ و ١٠١ و ١٠٣ و ١٠٨-١١٠ و١٢٢ و ١٢٤ و ١٣١ و ١٣٣ و ١٣٨-١٤٠. و چون او مشهورترین مؤلفین و رئیس ترنم کنندگان اسرائیل بوده بدان واسطه تمام مزامیر «مزامیر داود» گفته شده و این مزامیر تماماً بسیط و دارای عبارت محکم می باشد که دلسوزی طفل و ایمان شخص شجاع را داراست، و ظاهراً صورت انسانی را بنظر ما می آورد که بر ضدّ موانع خارجی و داخلی شهر خدا ساعی است و دوازده مزمور به آساف منسوب است یعنی ٧٣-٨٣ و ٥٠ و آساف شخصی لاوی و یکی از رؤسای آلات طرب و سرود داود بود. اتو ١٦:١٧ و ١٩ و ٢ تو ٢٩:٣٠. و یازده مزمور به بنی قورح منسوب است و اینان خانواده و سلسله ٔ شعرائی می باشند که در ایام داود به وظیفه ٔ کهانت سرافراز بودند. اتو ٦:٢٢ و ٩:١٩ و ٢٦:١ و ٢ تو ٢٠:١٩. و آن مزامیر از قرار تفصیل است . مز ٤٢: و ٤٤: و ٤٩: و ٨٤: و ٨٥: و ٨٧: و ٨٨: و هفت تا از این مزامیر مخصوصاً به ایام داود و سلیمان اختصاص دارد. و مزامیر بواسطه ٔ نیکوئی شعر و خیالات عالی به داودو مزمور ٧٢ و ١٢٧ به سلیمان و مزمور ٩٠ به موسی نبی منسوب است و تقسیمات مزامیر از قرار تفصیل است : (١)مزامیر حمد و تسبیح است که مزمور ٨ و ١٩ و ٢٤ و ٣٣ و ٣٤ و ٣٦ و ٩٦ و ١٠٠ و ١٠٣ و ١٠٧ و ١٢١ و ١٤٦-١٥٠ باشد. (٢) مزامیر شکرانه است که از برای مراحم و الطاف خدائی نسبت به اشخاص معینه گفته شده یعنی مزمور ٩ و ١٨ و ٢٢ و ٣٠ و یا از برای قوم اسرائیل انشاء گشته یعنی ٤٦ و ٤٨ و ٦٥ و ٩٨. (٣) مزامیر توبه آمیز است یعنی مزمور ٦ و ٢٥ و ٣٢ و ٣٨ و ٥١ و ١٠٢ و ١٣٠ و ١٤٣.(٤) مزامیر سیاحت یعنی مزمور ١١٠-١٢٤. (٥) مزامیر تاریخی که رفتار خدا و الطاف و مرحمتی را که درباره ٔ قوم خود داشته است بیان می کند. مز ٧٨ و ١٠٥ و ١٠٦ و ١١٤. (٦) مزامیر نبوّتی و مسیحی می باشد که کلیةً مبنی بر وعده ٔ خدا به داود و اولاد او میباشد. ٢ شمو ٧:١٢-١٦ مز ٢ و ١٦ و ٢٢ و ٤٠ و ٤٥ و ٦٨ و ٦٩ و ٧٢ و ٩٧ و١١٠ و ١١٨. (٧) مزامیر تعلیمی است که شخص را از قرار تفصیل ذیل تعلیم میدهد: ١ - در خصایص عادلان و شریران و بهره و نصیب ایشان . مز ١ و ٥ و ٧ و ٩-١٢ و ١٤ و١٥ و ١٧ و ٢٤ و ٢٥. ٢ - در تقدیس و پاکی و نیکی شریعت الهی است . مز ١٩ و ١١٩. ٣ - در بطالت زندگانی انسان . مز ٣٩ و ٤٩ و ٩٠. ٤ - در تکالیف واجبه ٔ حکام . مز٨٢ و ١٠١. (٨) مزامیریست که شامل دعا بر گناه کاران می باشد و اکثر آنها منسوب به داود است . مز ٣٥ و ٥٢ و٥٨ و ٥٩ و ٦٩ و ١٠٩ و ١٣٧.