کمربسته

کمربسته . [ ک َ م َ ب َ ت َ / ت ِ ] (ن مف مرکب، ق مرکب ) کمربند بر میان بسته : بزرگان سوی کاخ شاه آمدند کمربسته و با کلاه آمدند. فردوسی . ◄ به معنی مستعد و مهیا و آماده ٔ خدمت شده باشد. (برهان ). کنایه از آماده و مهیا برای کاری . (آنندراج ). مستعد. مهیا. آماده ٔ خدمت . (ناظم الاطباء) (فرهنگ فارسی معین ) : چو شب تیره شد نور با صدهزار بیامد کمربسته ٔ کارزار. فردوسی . نگهدار آن مرز خوارزم باش همیشه کمربسته ٔ رزم باش . فردوسی . بیامد کمربسته گیو دلیر یکی بارکش بادپایی به زیر. فردوسی چو رفتی برشه پرستنده باش کمربسته فرمانش را بنده باش . نظامی . نماند ضایع ار نیک است اگردون کمربسته بدین کار است گردون . نظامی . ز پولادخایان شمشیرزن کمربسته بودی هزار انجمن . نظامی . بادا همیشه بر سر عمرت کلاه بخت در پیشت ایستاده کمربسته چاکران . سعدی (کلیات چ مصفا ص ٨٣٥). اجل روی زمین کاسمان به خدمت او چو بنده ای است کمربسته پیش مولایی . سعدی . ملک را دو خورشیدطلعت غلام به خدمت کمربسته بودی مدام . (بوستان ). - کمر بسته ٔ عبودیت ؛ مشغول خدمت و مواظب خدمت . (ناظم الاطباء). ◄ نوکر و ملازم را نیز گویند. (برهان ). خادم و نوکر، مأخوذ از معنی پیش است . (از آنندراج ). نوکر. خدمتکار. ملازم . (فرهنگ فارسی معین ). غلام . عبد. (یادداشت به خط مرحوم دهخدا) : ز دردو غمان رستگان توایم به ایران کمربستگان توایم . فردوسی . کمربسته ٔ شهریاران بُوَد به ایران پناه سواران بُوَد. فردوسی . همه شهر یکسر پر از لشکرش کمربستگان صف زده بر درش . فردوسی . لشکر گفتند بنده ایم و کمربسته . (اسکندرنامه نسخه ٔ قدیم سعید نفیسی ). هستند به بزم تو کمربسته قلم وار بیجاده لبان طرب افزای تعب کاه . سوزنی . کمربسته ٔ زلف او مشک ناب که زلفش کمربسته بر آفتاب . نظامی . ای کمربسته ٔ کلاه تو بخت زنده دار جهان به تاج و به تخت . نظامی . به هرجا که هستی کمر بسته ام به خدمتگری با تو پیوسته ام . نظامی . چه بندم کمر در مصاف کسی که دارم کمربسته چون او بسی . نظامی . هرکجا طلعت خورشیدرخی سایه فکند بیدلی خسته کمربسته چو جوزا برخاست . سعدی . ◄ منظور نظر پیغمبر یا امامی واقع شده . محل نظر و توجه پیامبر یا امامی شده . کسی که در خواب طرف توجه و مهر پیامبر یا امامی شده باشد، مثل نظر کرده ؛ کمربسته ٔ مرتضی علی، یعنی نظر کرده ٔ آن حضرت . (یادداشت به خط مرحوم دهخدا). - کمر بسته بودن یا شدن ؛منظور نظر پیغمبر یا امامی واقع شدن .