کمونیزم

کمونیزم . [ ک ُ مو / م ُ ] (فرانسوی، اِ) کمونیسم . مسلک و طریقه ٔ اشتراکی . شیوعیه . (یادداشت به خط مرحوم دهخدا).نظام و مکتبی اجتماعی و مخالف رژیم سرمایه داری است . نخستین مرحله ٔ کمونیزم جامعه ٔ سوسیالیسم است که زمینه ٔ اقتصادی، صنعتی، اجتماعی و اخلاقی و ورود به مرحله ٔ کمونیزم را آماده می سازد. کمونیزم به شکل آرزو وآرمان از دوره های باستان ایجاد شده . در اجتماع ابتدایی ابزار ساده در مالکیت خصوصی نبوده و بهره کشی انسان از انسان پیدا نشده بود. در آن اجتماع، گروههای چندتنی به طور دسته جمعی و مشترک با هم شکار می کردند وبه جمعآوری خوراک می پرداختند و در یک جا می زیستند. این اجتماع جای خود را به جامعه ٔ بردگی داد. تئوری کمونیزم از کتاب «جمهوریت » افلاطون و «اوتوپی » توماس مورو و «سرزمین خورشید» کامپانلا و «مجموعه ٔ قوانین طبیعت » مورلی و «کتاب انقلاب » بابوف منشاء گرفت . در قرن ١٩ م . رابرت آون شکل کمونیستی بخصوصی در محیط کار خود بین کارگران برقرار کرد. در تاریخ نیز کم و بیش پیشوایانی با نظریه ٔکمابیش کمونیستی پیدا شده و خواسته اند تحول کمونیستی را حتی در اجتماع ملوک الطوایفی به وجود آورند که نمونه ٔ بارز آن را به عنوان «جنبش مزدک » می توان در دوره ٔ ساسانی دید. در دوران پیشرفت صنعت، کمونیزم از شکل آرزو و آرمان به شکل علمی درآمد. کمونیزم علمی ازسال ٤٠ قرن نوزدهم میلادی - هنگامی که مبارزات طبقاتی بین کارگران و سرمایه داران در کشورهای اروپا درگرفت - به میان آمد. مارکس و انگلز دو بنیانگذار نخستین سوسیالیسم و کمونیسم علمی هستند. آنان به همکاری هم «بیانیه ٔ حزب کمونیست » را نشر دادند. کارل مارکس در کتاب «سرمایه » و انگلز در کتابهای «آنتی دورینگ »، «سوسیالیسم آرمانی و سوسیالیسم علمی » و دیگر کتابها و نوشته هایشان پایه های سوسیالیسم و کمونیزم علمی را ریختند. بنابراین مارکس و انگلز پایه گذاران و لنین تکامل دهنده ٔ آن در شرایط دوران امپریالیسم می باشد.سه رکن اساسی کمونیزم عبارتند از: ١ - فلسفه ٔ ماتریالیسم ٢ - اقتصاد ٣ - جامعه شناسی . در فلسفه ٔ ماتریالیسم تکامل ماده و جهان مادی بحث می شود و تکامل آن مورد تحقیق قرار می گیرد. این قسمت از فلسفه ٔ ماتریالیسم به «ماتریالیسم فلسفی » موسوم است . تطبیق ماتریالیسم فلسفی را در جامعه «ماتریالیسم تاریخی » می نامند و هر دو را با هم «ماتریالیسم دیالکتیک و ماتریالیسم تاریخی » می خوانند، زیرا منطق فلسفه ٔ ماتریالیستی مبتنی بر اصول دیالکتیک می باشد. مارکس در کتاب «سرمایه » کمونیزم را «فرمانروایی حقیقی آزادی » نامیده . شعار اساسی جامعه ٔ کمونیستی «از هر کس به اندازه ٔ استعدادش و به هر کس به اندازه ٔ احتیاجش » می باشد. کمونیستها معتقدند که نظام سرمایه داری و امپریالیسم تغییر پیدامی کند و در مرحله ٔ اول جای آن را سوسیالیسم و در مرحله ٔ بعدی کمونیزم می گیرد. همگانی شدن کار، تمرکز و مالکیت مشترک وسایل و ابزار تولید پایه های مادی و ضروری برقراری سوسیالیسم است و از لحاظ اداره ٔ امور دولتی دیکتاتوری پرولتاریا را در این مرحله ضروری و اجباری می دانند. پیروان این مسلک بر آنند که در مرحله ٔکمونیزم همه گونه فرق و امتیازات طبقاتی افراد انسان از یکدیگر، از جمله امتیاز در دانش، امتیاز بین شهرو ده و یا دهقانان و کارگران و روشنفکران جامعه ٔ سوسیالیستی هم از بین می رود. (از فرهنگ فارسی معین ).