الفیة

الفیة. [ اَ فی ی َ ] (اِخ ) نام منظومه هایی هزاربیتی یا قریب بدان که درباره ٔ علمی و بیشتر در علم نحو باشد مانند الفیه ٔ ابن معطی و الفیه ٔ ابن مالک . صاحب مؤیدالفضلا گوید: نام کتابی است در علم نحو منطق و کتابیست که فحش و هجا در آن مذکور است، و صاحب غیاث اللغات آرد: الفیه کتابی است در علم نحو و صرف که هزار بیت دارد - انتهی . ظاهراً مراد الفیه ٔ ابن مالک است . و منیری در شرفنامه ٔ خود آن را نام کتابی فقهی میداند. صاحب لغات تاریخیه و جغرافیه ٔترکی (ج ١ ص ٢٤٤) گوید: الفیه ببعضی از متون شعری که حاوی قواعد علوم عربی است اطلاق میشود و الفیه های معروف بدین قرارند: ١ - الفیه ٔ ابن مالک، مشهورترین الفیه ایست که وسیله ٔ شیخ جمال الدین محمدبن مالک سروده شده است و چند تن آن را شرح کرده اند. ٢- الفیه ٔ ابن معطی، سروده ٔ یحیی بن عبدالمعطی متوفی به سال ٦٢٨ هَ . ق . در فن نحو. شروحی نیز دارد. ٣ - الفیه ٔ عبدالرحیم بن حسین عراقی متوفی به سال ٨٠٦ هَ . ق . در اصول حدیث . ٤ - الفیه ٔ شیخ ابن الوردی در فن تعبیر. ٥ - الفیه ٔ قباقبی در فن معانی و بیان . ٦ - الفیه ٔ حافظ سیوطی در فنون نحو و تصریف و خط. ٧ - الفیه ٔ ابن البرماوی در علم فقه . ٨ - الفیه ٔ ابن شحنه ٔ حلبی در فرائض .٩ - الفیه ٔ ابوبکر اربیلی که دارای هزار لغز است .

الفیه . [ اَ ی َ / ی ی َ ] (اِ) بمعنی الفینه . (فرهنگ جهانگیری ). آلت مردی . (برهان قاطع). آلت تناسل . (فرهنگ رشیدی ) (انجمن آرا). کنایه از آلت تناسل . (از غیاث اللغات ). در اصطلاح رندان کنایه از قضیب و ذَکَر. (غیاث اللغات ). شاید لفظ مذکور مخفف الفیه (بکسر لام ) عربی باشد و ذکر را در استقامت تشبیه و منسوب به الف کرده اند. (فرهنگ نظام ) : شد بجان الفیه غلام او را نخورد شلفیه تمام او را. انوری (در ستایش آلت قاضی کیرنک از فرهنگ نظام ذیل شلفیه ). چه ازو درگذری نوبت بهزاد آید آنکه با سریت او الفیه ناکاد آید. سوزنی (از جهانگیری ). و رجوع به الفینه شود. ♦ صورتها یا نقشهای الفیه ؛ اشکال عجیب از جماع مرد و زن که در کتاب الفیه و شلفیه تصویر شده بود. رجوع به «الفیه و شلفیه » شود : از جد نیکو رای تو وز همت والای تو رسواترند اعدای تواز نقشهای الفیه . منوچهری . این خانه را از سقف تا بپای زمین صورت کردند، صورتهای الفیه از انواع گرد آمدن مردان با زنان، همه برهنه، چنانکه جمله ٔ آن کتاب را صورت و حکایت و سخن نقش کردند و بیرون این صورتها نگاشتند فراخور این صورتها. (تاریخ بیهقی چ فیاض ص ١٢١). پس خبر این خانه ٔ بصورت الفیه سخت پوشیده به امیر محمود نبشتند. (تاریخ بیهقی ایضاً ص ١٢٢).