بطلمیوس اول

بطلمیوس اول . [ ب َ ل َ س ِ اَوْوَ ] (اِخ ) سوتر . لاگس . لاگوش، لاغوس ملقب به مخلص . نام پادشاهی . (برهان ) (آنندراج ). از ٣٢٣ تا ٢٨٥ق .م . در مصر سلطنت کرد و پس از مرگ اسکندر بر تخت پادشاهی این مملکت عروج کرد و بانی سلطنت طایفه ٔ بطلمیوس گردید. (ناظم الاطباء). بطلمیوس سوتر، یعنی مخلص که از سنه ٣٢٣ تا ٢٨٥ ق .م . سلطنت مینمود و او پسر حرام زاده بود که برای فیلپس تولد یافت و اولین سلسله ٔ ملوک بطالسه است که در عساکر اسکندر خدمت نموده مصر را در سال ٣٢٣ ق .م . مفتوح ساخت و در سال ٣٢١ ق .م . بر پردکس و در سال ٣١٠ ق .م . بر آنتی جونس غالب آمد و در سال ٣٢٠ ق .م . بفلسطین رفت و اورشلیم را در روز سبت محاصره نموده مفتوح ساخت و قدری از یهود را اسیر کرده با خود بمصر برد لکن با ایشان نیک رفتاری نموده آنها را سبب آبادی مملکتش گردانید و گمان میرود که همان پادشاه جنوب باشد که در دانیال ١١:٥ مذکور است . (قاموس کتاب مقدس ). بطلمیوس بن ارغوش و اولین مرد بود که بر یونان و مصر و بهری از مغرب ١٧ سال بطلمیوسی کرد. (ازمجمل التواریخ و القصص چ ١٣١٨ هَ . ش . کلاله خاور ص ١٢٥، ١٢٦). پسر لاگوس، یکی از چهارتن دوستان اسکندر و قرابتی نزدیک با وی داشت و بعضی میگفتند که او پسر نامشروع فیلیپ دوم پسر اسکندر و از مادری است که زن غیرعقدی پادشاه مزبور بوده . بطلمیوس ظاهری ساده داشت، شجاعتش در جنگها با مهارتش در امور ایام صلح مقابله میکرد. پس از فوت اسکندر و روی کار آمدن پردیکاس نایب السلطنه و تقسیم اولی و ثانوی ممالک اسکندر بین سرداران، مصر به او رسید واو توانست این مملکت را حفظ کرده در آن سلطنت کند. سلسله ٔ او و اعقابش را در تاریخ لاژید نامیده اند که در اصل لاگید است (زیرا بطلمیوس اول صاحب مصر پسر لاگس بود و گاف یونانی در زبان فرانسوی به «ژ» تبدیل مییابد). اسکندریه در زمان بطالسه مرکز علوم و فنون شد و بطلمیوس لاگس در شهر مزبور یک کتابخانه و یک موزه تأسیس کرد. بعدها علما و شعرای زیاد به اسکندریه آمده از این تأسیسات استفاده میکردند. (ایران باستان چ ٢ جیبی ص ١٨٤٤، ١٩٦٦ و ٢١٥٣). و رجوع به ابن الندیم و تاریخ الحکماء قفطی شود.