بیهده

بیهده . [ هَُ دَ / دِ ] (ص مرکب ) مخفف بیهوده . باطل باشد و ناحق . ضد هده . (لغتنامه ٔ اسدی ). ناحق . باطل . یافه . خله . هزل . لاطائل . ترهه . بی سبب و جهت و علت . (برهان ) : نه همی بیهده دارند مر او را همه دوست نکند مهر کس اندر دل کس خیره اثر. فرخی . از همه خلق دل من سوی او دارد میل بیهده نیست پس آن کبر که اندر سر اوست . فرخی . گوییم کعبه ز بالای سرت کرد طواف این چنین بیهده پندار مپندار مراد. خاقانی . سکندر بدو گفت چندین ملاف مران بیهده پیش مردان گزاف . نظامی . دماغ بیهده پخت و خیال باطل بست . سعدی . ♦ بربیهده ؛ برباطل : جهان را نه بر بیهده کرده اند ترانز پی بازی آورده اند. اسدی . ♦ سخن بیهده ؛سخن لغو. سخن باطل : این ایفده سری چه بکار آید ای فتی در باب دانش این سخن بیهده مگوی . رودکی . سخن بیهده و کار خطا زیشان زاد سخن بیهده و کار خطا را پدرند. ناصرخسرو. این چنین بیهده ها نیزمگو با من که مرا از سخن بیهده عار آید. ناصرخسرو. سخن بیهده ز افراط است هر که دارد خمی نه سقراطاست . سنایی . ♦ کار بیهده ؛ عمل لغو : نگه کن که زین بیهده کارکرد چو آرد به پیشت به روز نبرد. فردوسی . ◄ بی نفع. (برهان ). بهرزه . بی حاصل . بی ثمر. بی نتیجه . بی سود. بی فایده . بلاجدوی : آنجا که پتک باید خایسک بیهده ست گوزست خواجه، سنگین مغز آهنین سفال . منجیک . مهر جویی ز من و بی مهری هده جویی ز من و بیهده ای . رودکی . بر کمرگاه تو از کستی جور است بتا چه کشی بیهده کستی و چه بندی کمرا. خسروانی . بگاه جوانی و کندآوری یکی بیهده ساختم داوری . فردوسی . مرا بیهده خواندن پیش خویش نه رسم کیان باشد و راه کیش . فردوسی . بدشمن دهی هر زمان جای خویش نگویی بکس بیهده رای خویش . فردوسی . بر من بیهده تر زان بجهان کس نبود که خداوند مرا جوید همتا و قرین . فرخی . زان در مثل گذشت که شطرنجیان زنند شاهان بیهده چو کلیدان بی کده . عسجدی . بر در میر تو ای بیهده بستی طمعی از طمع صعبتر آن را که نه قیدست و نه بند. ناصرخسرو. بجوی آن راز را اندر تن خویش نگر تا بیهده هر سونتازی . ناصرخسرو. بنگر که کجا میروی و بیهده منگر سوی خدم و بنده و آزاد و موالی . ناصرخسرو. چون مردم خفته شده در بیهده مشغول بینند خیالاتی در بیهده هموار. مسعودسعد. خیره شادی چرا کنی ز وجود بیهده غم چرا خوری ز عدم . مسعودسعد. زاغ از شغب بیهده بربندد منقار چون فاخته بگشاده به تسبیح زبان را. سنایی . تو بصل نیز هم نمیدانی بیهده ریش چند جنبانی . سنایی . وزین بیهده داوری ساختن زمانی برآسودی از تاختن . نظامی . برنج بیهده ای دوست گنج نتوان برد که بخت راست فضیلت نه زور بازو را. سعدی . خود را خوش آواز پنداشتی و فریاد بیهده برداشتی . (سعدی ). رجوع به بیهوده شود.

بیهده . [ ب َ / ب ِ هَُ دَ / دِ ] (اِ) بیهود. بیهوده . جامه ای را گویند که از حرارت آتش زرد شده باشد. (برهان ). رجوع به بیهوده شود.