تاجور
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
تاجور. [ تاج ْ وَ ] (ص مرکب، اِ مرکب ) این کلمه از تاج (معرب تاگ ) است با مزید مؤخر «ور». بزبان ارمنی تاگاور (تاجور). کنایه از پادشاه . (آنندراج ). شهریار. تاجدار. مَلِک . سلطان . صاحب تاج . تاج گذارده . شاه . بزرگ . معمم . مکلل . مکلله : از این دو نژاده یکی تاجور بیاید برآرد بخورشید سر. فردوسی . از آن تاجور خسروان کهن بکاوس و کیخسرو آید سخن . فردوسی . اگر پادشاهی بود در گهر بباید که نیکی کند تاجور. فردوسی . از آن تاجور ماند اندر شگفت سخن هرچه بشنید در دل گرفت . فردوسی . بیاید دمان سوی مهتر پسر که او بود پرمایه و تاجور. فردوسی . بیامد بر تاجور سوفرای بدستوری بازگشتن بجای . فردوسی . بیامد فرنگیس چون ماه نو بنزدیک آن تاجور شاه نو. فردوسی . بگفتیم تا جمله گردان کمر ببندند پیش تو ای تاجور. فردوسی . بگفتند با تاجور یزدگرد که دانش ز هر گوشه کردیم گرد. فردوسی . بکردار کشتی بیامد هیون دل و دیده ٔ تاجور پر ز خون . فردوسی . بکاخ اندر آمد دمان کندرو در ایوان یکی تاجور دید نو. فردوسی . بحال من ای تاجور درنگر میفزای بر خویشتن دردسر. فردوسی . بدو گفت رهام کای تاجور بدین کار تنگی، مگردان گهر. فردوسی . بزرگ جهانی کران تا کران سرافراز بر تاجور مهتران . فردوسی . بزرگان چو در پارس گرد آمدند بر تاجور یزدگرد آمدند. فردوسی . بکار من ای تاجور درنگر که سوزان شود هر زمانم جگر. فردوسی . بهر چند گاهی ببندم کمر بیایم ببینم رخ تاجور. فردوسی . پس آگاهی آمد ز فرخ پسر بمادر که فرزند شد تاجور. فردوسی . پس از اردشیرش بهفتم پدر جهاندار ساسان بدان تاجور. فردوسی . پدربرپدر بر پسربرپسر همه تاجور باد و پیروزگر. فردوسی . جهانی پرآشوب شد سربسر چو از تخت گم شد سر تاجور. فردوسی . جهانجوی کیخسرو تاجور نشسته بر آن تخت و بسته کمر. فردوسی . چو ضحاک بشنید بگشاد گوش ز تخت اندرافتاد و زو رفت هوش ... چو آمد دل تاجور باز جای به تخت کئی اندرآورد پای . فردوسی . چو خواهی ستایش پس از مرگ تو خرد باید ای تاجور ترگ تو. فردوسی . چنان شاد شد زین سخن تاجور تو گفتی به کیوان برآورد سر. فردوسی . چو رستم پدر باشد و من پسر بگیتی نماند یکی تاجور. فردوسی . ز ره چون بدرگاه شه بار یافت دل تاجور را بی آزار یافت . فردوسی . ز اسب اندرآمد گرفتش ببر بپرسیدش از خسرو تاجور. فردوسی . ز سی نیز بهرام بد پیشرو که هم تاجور بود و هم شاه نو. فردوسی . سپهبد چو گفتار ایشان شنید دل لشکر از تاجور خسته دید. فردوسی . سر تاجور از تن پیلوار بخنجر جدا کرد و برگشت کار. فردوسی . سر تاجور زیرفرمان بود خردمند از او شاد و خندان بود. فردوسی . سرانجام مرد ستاره شمر بقیصر چنین گفت کای تاجور. فردوسی . سر تاجور اندرآمد بخاک بسی نامور جامه کردند چاک . فردوسی . شد آن تاجور شاه و چندان سپاه همان تخت زرین و زرین کلاه . فردوسی . شد آن تاجور شاه با خاک جفت ز خرم جهان دخمه بودش نهفت . فردوسی . غمی شد ز مرگ آن سر تاجور بمرد و ببالین نبودش پسر. فردوسی . فرستاد پاسخ به شیروی باز که ای تاجور شاه گردن فراز. فردوسی . فزون بایدم نزد ایشان هنر جهانجوی باید سر تاجور. فردوسی . که بودند کشته بدان رزمگاه ز خون بر سر تاجورْشان کلاه . فردوسی . که هرگز مبادا چنین تاجور که او دست یازد بخون پسر. فردوسی . که این تاجور شاه لهراسپ است که باب جهاندار گشتاسپ است . فردوسی . کشاورز باشد وگر تاجور سرانجام بر مرگ باشد گذر. فردوسی . کی ِ تاجور بر لب آورده کف بفرمود تا برکشیدند صف . فردوسی . که دستور باشد مرا تاجور کز ایدر شوم بی کلاه و کمر. فردوسی . گر آگه کنی تا رسانم پیام بدان تاجور مهتر نیک نام . فردوسی . نژادش ندانم ندیدم هنر از اینگونه نشنیده ام تاجور. فردوسی . نیاید ز شاهان پرستندگی نجوید کس از تاجوربندگی . فردوسی . ندیدم من اندر جهان تاجور بدین فر و مانندگی با پدر. فردوسی . نکوهش مخواه از جهان سربسر نبود از تبارت کسی تاجور. فردوسی . ورا هرمز تاجور برکشید به ارجش ز خورشید برتر کشید. فردوسی . همی خواست دستوری از تاجور که تا بازگردد سوی زال زر. فردوسی . همه نیکوئیها ز یزدان شناس مباش اندرین تاجور ناسپاس . فردوسی . کس نبیند چو تو کمربندی در جهان پیش هیچ تاجوری . مسعودسعد. تو تاجور ملک شرف بادی و اعدات بر آتش غم سوخته بادند چوورتاج . سوزنی . بسته و خسته روند تاجوران پیش او بسته به تیغ سبک خسته بگرز گران . خاقانی . من که خاقانیم از خون دل تاجوران می کنم قوت و ندانم چه عجب نادانم . خاقانی . تاجوران را ز لعل، طرف نهی بر کمر شیردلان را ز جزع، داغ نهی بر سرین . خاقانی . تاجور جهان چو جم، تخت خدای مملکت خاتم دیوبنداو بندگشای مملکت . خاقانی (دیوان چ عبدالرسولی ص ٤٧٤). سرورانی که مرا تاج سرند از سر قدر همه تاجورند. خاقانی . بنده خاقانی از تو سرور گشت بس نمانده که تاجور گردد. خاقانی . زین اشارت که کرد خاقانی سرفراز است بلکه تاجور است . خاقانی . ای تاجور اردشیر اسلام کاجری خورت اردوان ببینم . خاقانی . مملکه شهباز راست گرچه خروس از نسب هست بسر تاجور هست بدم طوقدار. خاقانی (دیوان چ عبدالرسولی ص ١٩٧). صوت مرغان بدرد چرخ مگر با دم خویش بانگ کوس ملک تاجور آمیخته اند. خاقانی (دیوان چ عبدالرسولی ص ١٣٣). تاجوران ملک را فخر ز گوهرت رسد تو سر گوهری ترا مفخرتاج گوهری . خاقانی (دیوان چ عبدالرسولی ص ٤٣٩). تاجورم چو آفتاب اینْت عجب که بی بها بر سر خاک عور تن نور تنم دریغ من . خاقانی (دیوان چ عبدالرسولی ص ٨٣٥). سرم از سایه ٔ او تاجور باد ندیمش بخت و دولت راهبر باد. نظامی . کیانی تاج را بی تاجور ماند جهان را بر جهانجوی دگر ماند. نظامی . از سر تخت و تاج شد پدرش کس نبد تخت گیر و تاجورش . نظامی . هرکه تاج از دو شیر بستاند خلقش آن روز تاجور داند. نظامی . بیک تاجور تخت باشد بلند چو افزون شود ملک یابد گزند. نظامی . بر او رنگ زر شد شه تاجور زده بر میان گوهرآگین کمر. نظامی . تاجوران تاجورش خوانده اند وآن دگران آن دگرش خوانده اند. نظامی . تاج بستان که تاجور تو شدی بر سر آی از همه که سر تو شدی . نظامی . راهروان ِ عربی را تو ماه تاجوران عجمی را تو شاه . نظامی . دل تاجور شادمانی گرفت بشادی پی کامرانی گرفت . نظامی (از آنندراج ). سر تاجور دیدش اندر مغاک دو چشم جهان بینش آگنده خاک . سعدی (بوستان ). من اول سر تاجور داشتم که سر در کنار پدر داشتم . سعدی (بوستان ). ♦ تاجوران ؛ پادشاهان . بزرگان . تاجداران : گفتی که کجا رفتند آن تاجوران اینک زایشان شکم خاکست آبستن جاویدان . خاقانی . ای ملک جانوران رای تو وی گهرتاجوران پای تو. نظامی . رجوع به تاج و تاجدار شود