رمانتیک
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
رمانتیک . [ رُ ] (فرانسوی، ص ) از کلمه ٔ رمان فرانسوی و مراد سبکی است در نویسندگی که مربوط به مسیحیت و ادبیات قرون وسطی و مخالف مکتب کلاسیک قدیم است . در این سبک نویسنده در بیان تخیلات و تجسم افکار خود آزادی کامل دارد. (از فرهنگ وبستر). کلمه ٔ رمانتیک که ازقرن هفدهم در انگلستان در مورد تعبیرات شاعرانه به کار می رفت از سال ١٦٧٦م . وارد فرانسه شد و مدتی مترادف با Pittoresque (خیال انگیز) و Romanesque (افسانه ای ) به کار برده می شد و تا سال ١٧٧٥ به معنی امروزی به کار نرفت . در آن تاریخ کلاسیکها که بازارشان از رونق افتاده بود این کلمه را برای ریشخند کردن طرفداران رمانتیسم به کار می بردند. اما نویسندگان جدید این کلمه را قبول کردند و آن را با کمال افتخار بر زبان راندند. رمانتیسم که از اواخر قرن هیجدهم در انگلستان به وجود آمده بود، بعداً به آلمان رفت و پس از مدتی یعنی در سال ١٨٣٠ وارد فرانسه و ایتالیا و اسپانیاگردید و تا سال ١٨٥٠ بر ادبیات اروپا حاکم بود... اصول مکتب رمانتیک : مکتب رمانتیسم برخلاف کلاسیسم مکتب بسیار پیچیده و آشفته ای است . رمانتیکها اغلب درباره ٔ مکتب خود آراء مغایری دارند و اصولی که آنها را با هم متحد ساخته است نامفهوم و اغلب متضاد است . ا. و. شلگل پیشوای رمانتیسم آلمان ... معتقد است که ادبیات رمانتیک عبارت از «جمع اضداد» و آمیزش انواع روشهای مختلف ادبی است . این نویسنده می گوید: «ذوق رمانتیک، طبیعت و هنر، شعر و نثر، جد و هزل، خاطره و پیشگوئی، عقاید مبهم و احساسات زنده، آنچه آسمانی و آنچه زمینی است و سرانجام زندگی و مرگ را درهم می آمیزد». اینک مقایسه ای بین دو مکتب کلاسیسم و رمانتیسم :١ - کلاسیکها بیشتر ایدآلیست هستند یعنی در هنر می خواهند فقط زیبائی و خوبی را شرح و بیان کنند و حال آنکه رمانتیک ها می کوشند گذشته از زیبائی، زشتی و بدی را نیز نشان دهند. ٢ - کلاسیکها عقل را اساس شعر کلاسیک می دانند و حال آنکه رمانتیک ها بیشتر پابند احساس و خیالپردازی هستند. ٣ - کلاسیکها شخصیت ها و الهام آثارخویش را از هنرمندان یونان و روم قدیم می گیرند و حال آنکه رمانتیکها از ادبیات مسیحی قرون وسطی و رنسانس و افسانه های ملی کشورهای خویش الهام می گیرند. در عصر رمانتیک بیشتر به شکسپیر استناد می شود. ٤ - کلاسیکها بیشتر طرفدار وضوح و قاطعیت اند و حال آنکه رمانتیک ها پای بند جلال و رنگ و منظره ... ٥ - برنامه ٔ رمانتیک ها برنامه ٔ مبارزه است و روش آنها به کلی منفی است .بعقیده ٔ آنها قیودی که در ادبیات رواج یافته مانع آزادی فکر و بیان شده است . از این رو رمانتیک ها همه ٔ قواعد و دستورهای کلاسیک را در هم شکسته و دور انداخته اند، یعنی رمانتیسم همانطوری که ویکتور هوگو در مقدمه ٔ نمایشنامه ٔ «ارنانی » می گوید، عبارت از «آزادی خواهی در هنر» است . (نقل به اختصار از کتاب مکتبهای ادبی تألیف رضا سیدحسینی ). و نیز رجوع به همان کتاب و رئالیسم و ضدرئالیسم تألیف میترا شود.