شوخ چشم

شوخ چشم . [ چ َ / چ ِ ] (ص مرکب ) گستاخ و بی ادب . (ناظم الاطباء). بیشرم . بی آزرم : غمی گشت و بگذاشت دریابخشم به فرزند گفت ای بد شوخ چشم . فردوسی . اگر سرد گویم بر این شوخ چشم بجوشد دلش گرم گردد ز خشم . فردوسی . من این دو لفظ مثل سازم از کلام عوام به وقت آنکه ز هر شوخ چشمم آید خشم . خاقانی . امروز شوخ چشمان آسوده خاطرند من شوخ چشم نیستم ای کاش هستمی . خاقانی . و سپهر شوخ چشم غدار چشم زخمی رسانید. (سندبادنامه چ استانبول ص ٢٤٥). بسکه بودم چون گل نرگس دوروی و شوخ چشم باز یکچندی زبان در کام چون سوسن کشم . سعدی . که ای شوخ چشم آخرت چند بار بگفتم که دستم ز دامن مدار. سعدی . طزع ؛ شوخ چشم شدن . طسع؛ شوخ چشم شدن . (منتهی الارب ). ◄ زیبا. عشوه گر : بخندد بگوید که ای شوخ چشم ز عشق تو گریم نه از درد و خشم . فردوسی . از که آمختی نهادن شعرها ای شوخ چشم گر به رسته ٔ عاشقان هرگز نبودی آشنا. عسجدی . و گل سرخ روی سبزقبا شوخ چشم رعنا... مجاورت خار موجب ننگ و عار نمیشمرد. (سندبادنامه ص ١٨٤). شوخ چشم از سر بهانه نرفت تیر بر چشمه ٔ نشانه نرفت . نظامی . پسری شوخ چشم و کشتی گیر شوخ چشمی که بگسلد زنجیر. سعدی . ساقیان سیم ساق و شاهدان شوخ چشم عاشقان خوش نفس جان پروران خوش نشین . ؟ (از ترجمه ٔ محاسن اصفهان ص ٣٢). ◄ گستاخ . جسور. بی باک . ماجن . (منتهی الارب ) : دیدم همه طپان و بی آرام و شوخ چشم او باز آرمیده و پرشرم و کش خرام . سوزنی . کو دشمن شوخ چشم بی باک تا عیب مرابه من نماید. سعدی .