طبرانی
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
طبرانی . [ طَ ب َ ] (ص نسبی ) منسوب است به طبریه که قصبه ای است به اُردن . از آن قصبه است حافظ ابوالقاسم سلیمان بن احمد. (آنندراج ) (منتهی الارب ). منسوب است به طبریه شام . (انساب سمعانی ). رجوع به طبریه شود. ◄ منسوب است به طابران طوس . هنگام نسبت دادن طبرانی گویند و صحیحش طابرانی است . (انساب سمعانی ).
طبرانی . [ طَ ب َ ] (اِخ ) ابوالقاسم سلیمان بن احمدبن ایوب بن مطیر اللخمی الشامی . از محدثان بزرگ و مولد او به طبریه ٔ شام بوده، بسال ٢٦٠ هَ . ق . وی به حجاز، یمن، مصر، عراق و فارس در طلب حدیث سفر گزید، سه معجم در احادیث تصنیف کرد: کبیر، وسط و صغیر، و نیز «تفسیر» و «الاوابل » و «دلائل النبوّة» از تصنیفات اوست و جز آنچه ذکر شد هم تصنیفات دیگر دارد. وفات او بسال ٣٤٠ هَ . ق . بوده است . (تاریخ وفات طبرانی ٣٦٠ هَ . ق . بوده، و ظاهراً در طبع ارقام ٦٠ به ٤٠ تبدیل شده و سهوی رخ داده است ). (زرکلی ج ١ ص ٣٨٤). ابن خلکان جّد او را بنام مطیر مصغر مطر یاد کرده، گوید: حافظ عصر خود بود و سی و سه سال در طلب حدیث از شام بسوی عراق، حجاز، یمن، مصر و بلاد جزیره ٔ فراتیه پیوسته در حال کوچ بود و سماع بسیار کرد و شماره ٔشیوخ وی به هزار تن رسد. او راست مصنفات سودمند، ازآن جمله است معاجم سه گانه ٔ او و آن مشهورترین کتابهای وی است . حافظ ابونعیم و خلق بسیاری از او روایت دارند، مولد او به طبریه ٔ شام بوده، ولی اصفهان را برای سکونت و اقامت برگزید، تا آنکه روز شنبه ٢٨ ذی القعده ٔ ٣٦٠ هَ . ق . در اصفهان فرمان یافت، و بر این تقدیر یکصد سال زندگانی کرد، برخی هم فوت او را در ماه شوال ذکر کرده اند، واﷲ اعلم . وی را پهلوی مدفن حممةالدوسی از یاران رسول خدای صلی اﷲ علیه و آله و سلم به خاک سپردند. (ابن خلکان چ تهران ج ١ ص ٢٣١). صاحب معجم المطبوعات نیز ترجمه ٔ احوال طبرانی را با مختصر تغییری آورده، و در آخر گوید: المعجم الصغیر او شامل دو کتاب است : غنیةالالمعی لابی الطیب محمد شمس الحق، التحفة المرضیة للشیخ حسین بن محسن الانصاری که در دهلی بچاپ رسیده است . (معجم المطبوعات ج ٢ ستون ١٢٢٦). و نیز او راست کتاب الدعوات . (کشف الظنون ج ١). و رجوع به الاعلام ج ٢ ص ٤٤٥ و سلیمان بن احمدبن ایوب شود.