غنی

غنی . [ غ َ ] (اِخ ) ابن یعصر (اعصر) بن غطفان . از قیس عیلان، از عدنان . جدی جاهلی است و منسوب آن غنوی است . (از اعلام زرکلی ج ٢ ص ٧٦١). در اعلام المنجد آمده : غنی بن اعصور (کذا) از قبایل شمالی جزیرةالعرب بود، شاعر عرب طفیل بن عوف ملقب به طفیل الخیل بدان قبیله منسوب است .

غنی . [ غ َ ] (ع ص ) توانگر. ج، اَغْنیاء . (مهذب الاسماء). توانگر و مالدار. (منتهی الارب ). خلاف فقیر. (کشاف اصطلاحات الفنون ). دارا. دارنده : واﷲ غنی حلیم . (قرآن ٢٦٣/٢). از فلک نحسها بسی بیند آنکه باشد غنی، شود مفلاک . ابوشکور بلخی (از فرهنگ اسدی ). به پیش ینال و تکین چون رهی دوانند یکسر غنی و فقیر. ناصرخسرو. گر غنی زر به دامن افشاند تا نظر در ثواب او نکنی کز بزرگان شنیده ام بسیار صبر درویش به که بذل غنی . سعدی (گلستان ). درویش و غنی بنده ٔ این خاک درند وآنان که غنی ترند محتاج ترند. سعدی (گلستان ). چه عذر آرم از ننگ تردامنی مگر عجز پیش آورم کای غنی . سعدی (گلستان ). ◄ بی نیاز. (مهذب الاسماء) (ترجمان علامه ٔ جرجانی تهذیب عادل ). ◄ صاحب جمال . (لطائف اللغات ). ◄ (اِخ ) غنی یا غنی بالذات، نامی از نامهای صفات خدای تعالی : مدبر و غنی و صانع و مقدر و حی همه به لفظ برآویخته ست از او بیزار. ناصرخسرو. ندانست در بارگاه غنی که بیچارگی به ز کبر و منی . سعدی (بوستان ). ◄ (ص ) (اصطلاح شرع ) غنی خلاف فقیر است و فقیر کسی است که او را نصاب لازم شود. در «اختیار» آمده : «غنی سه گونه باشد: بی نیاز و سلیم المزاج که او را توانایی فراهم آوردن قوت روزانه ٔ خود باشد، مالک به نصاب موجب فطریه و قربانی، بدون زکوة، و مالک به نصاب موجب فطریه و قربانی و زکوة، و صرف زکوة به بی نیاز سلیم المزاج بدون اختلاف بین فقها جایز است ». (از کشاف اصطلاحات الفنون ). ◄ (اصطلاح فلسفه ) غنی آن است که ذات و کمال او به دیگری متوقف نباشد. برخلاف فقیر که ذات و کمال او به دیگری متوقف است . (از حکمة الاشراق ضمن مجموعه ٔ دوم مصنفات شیخ اشراق چ ١٣٣١ هَ . ش . ص ١٠٧). ◄ (اصطلاح تصوف ) عبارت از مالک تمام، پس غنی بالذات متحقق نیست مگر حق را، و غنی از عباد کسی است که مستغنی است بحق از هرچه ماسوای اوست . (از کشاف اصطلاحات الفنون ).

غنی . [ غ َ ] (اِخ ) از اجداد است . فرزندان او بطنی از بنی عروةبن زبیربن عوام اند. مساکن ایشان در بهنساویه واقع در مصر بود، و معروف به جماعة رواق اند. (ازاعلام زرکلی ج ٢ ص ٧٦١). بنی غنی از فرزندان عروةبن زبیر از قبیله ٔ عبدالعزی هستند. (صبح الاعشی ج ١ ص ٣٥٧).